[av_one_full first min_height=” vertical_alignment=” space=” custom_margin=” margin=’0px’ padding=’0px’ border=” border_color=” radius=’0px’ background_color=” src=” background_position=’top left’ background_repeat=’no-repeat’ animation=”]
[av_heading heading=’LABAY MAN AKON ‘ tag=’h3′ style=’blockquote modern-quote’ size=’30’ subheading_active=’subheading_below’ subheading_size=’15’ padding=’10’ color=” custom_font=”]
BY RUNJI ROCIO JAMOLO
[/av_heading]
[av_textblock size=” font_color=” color=”]
Monday, October 9, 2017
[/av_textblock]
[av_textblock size=’18’ font_color=” color=”]
“ILI-ILI, tulog anay wala diri imo nanay…”
Sa sini nga linya kita napatulog sang aton mga tigulang sang sa aton, kundi indi gid man si nanay. Kanami lang kon bata ka kay ginaalagawan ka nga halukan, kup-an ukon kumukumuon.
Ang iban sa aton siguro nakaagi pa nga ginpatulog sa aboy-aboy. (Ina bala’ng patadyong nga ginhigtan lang sa tunga kag ginkabit sa balayan.) Bangud naipit ka kon magtulog, daw indi ka hulagan. Secured ang pamatyag kay hugut ang imo duyan. Ginaseguro nga mahamuok ang imo katulugon. Diut-gamay mo nga hibi, dayon ka pahipuson sang dede kag liwat tay-ugon ang aboy-aboy ukon duyanduyanon.
Dako na ako sadto, gindala ako sang akon amay sa isa ka banwa nga iya assignment. (Roving Manager sadto ang akon amay sang isa ka telecom office. Gindala niya ako upod sa iya kay seguro nadulaan kami sang babysitter.) Ang akon amay bale ang napilitan nga mag-yayabelle sa akon.
Isa ka bes, nangihi ako sa banig. Nabasa ang baligya sa tiangge sa idalum. Namalayran ahat ang pobre ko nga amay. Nag-away sila sang tag-iya gani napilitan siya nga magsaylo sang dalayunan.
PIla lamang ini sang mga kabudlayan kag pagpalangga sang akon ginhikanan lamang nga ako matatapan. Kon ano ka damo ang ila anak, amo man ang nagkalain-lain nila nga hangkat.
Wala ko ginakalimtan ini nga mga hitabo bangud ini ang nagahatag sa akon sang kapag-on nga magpadayon sa mga hangkat nga mangin ginhikanan naman sa ila karon.
Daw kasan-o lang nga ang akon iloy kag amay nagdungan nga nagmasakit. Samtang may ginpa-confine ako sa ila sa hospital, may ginatatap pa ako sa balay nga isa pa gid.
Mabudlay nga mapahipus ang nagaugayong sa kasakiton apang pilit nga ginaagwanta bangud sadtong magamay pa ako, madumduman ko gid ang ila pagsalasala.
May mga kahigayunan nga nagapensar ako sang kasulhay sang nursing home. Apang magluwas sa indi ko masarangan ang presyo sang serbisyo, daw indi man uso sa mga Filipino nga itugyan na lang sa pagserbisyo sang iban ang kaugalingon nga mga tigulang.
Ang mga ginhikanan karon sobra nila nga ginapanghandaan ang ila pagkaginhikanan (parent). Ang sciencia dako nga bulig sa pagpanghanda sa ila parental role.
Kita nga mga bata napanghandaan man bala naton ang aton tigulang na nga mga ginhikanan? Sa aton kasakuon sa pagpatin-ad sang aton pangabuhi, napahigad na naton ang aton tigulang nga mga iloy kag amay, tiyo kag tiya nga laon, ukon mga balo na nga wala sang mga bata.
Kanami lang pamensaron nga mag-centenarian na sila. Kapin pa nga may consuelo nga ayuda nga kuarta pag-abot nila sang isa ka gatus ka tuig. Ginapainan sang gobierno sang sien mil pesos nga regalo (nga mapuslanon gid sa pagbakal sang bulong.)
Upod ugaling sa ila pagtigulang ang paghina naman sang ila kalawasan. Nagahinay na ang iya paglakat. Siempre haluson na makadalagan. Nagahina naman ang ila palamatin-an. Nagaburon na ang panan-awan. Mahina na ang memorya. Nagasakit na ang ila mga likod. Nagabatyag na ang ila mga tagipusuon (heart). Mahapos ang ila pagpalangluya kapin pa kon mainit ang panahon. Kon maulanon naman, madali naman sila nga tugnawon.
Bonus na ang mangin senior citizen. Sa pag-abot sang 65 anyos husto na lang ipahunayhunay kay wala na puersa sa stressful nga activities. Ugaling ang iban sa aton, nagahimo pa sa ila nga amo ang tagbantay sa balay kon indi man tagbantay sang ila mga apo.
Mahapos lang sila nga uluintuon. Ang ila kuarta hulamon kag pasaligsaligon. Ang iban sa ila indi lamang physically abused, ang iban verbally abused man. Ginaakigan bangud seguro nabudlayan kita mag-intiende sa ila.
Ginaabusuhan man sang iban ang ila kuarta. Ang kontani pension nga para sa ila, indi na pagplanuhan pa. Kulang pa gani ina sa balaklon nga bulong.
Ang una nga semana sang bulan sang Oktobre ginasaulog bilang Linggo ng Katadandaang Filipino. Himulatan naton nga ulikdon sila, indi lamang isa ka semana sa kada tuig kundi kada adlaw sang tuig. Mangin gabay kita sa paghulat nila sang kasisidmon katumbas sang ila pagsakripisyo agud mangin masanag ang aton palaabuton. (runjirjamolo@gmail.com/PN)
[/av_textblock]
[/av_one_full]
