ANG PAGSARADO sang Iran sang Strait of Hormuz, kon diin nagaagi ang mga 20% sang fuel oil pagwa sa madamo nga mga consumer countries sa kalibutan, wala lang nagtublag sang suplay sining kritikal nga produkto, kundi nag-resulta pa sa pagtinaas sang madamo nga galastuhanan.
Ina tungod sang ginapatuman nga restriction sang pagpagwa sang fuel oil sa Strait sang Iran, labi na gid batok sa oil producing countries sa Middle East katulad sang Saudi Arabia kag UAE nga kaalyado sang United States.
Tungod sini, gin-confrontar sang US ang Iran kag namahog sang mas mabaskug nga aksyon batok sa Iran kon indi ini pagbuksan liwat ang Strait, tubtub nagbalos man ang US nga i-blockade ang Strait nga wala na sing makagwa kag makasulod sa Strait lakip na ang fuel oil export sang Iran, sang wala pakadtuan na ang ila pagsinugilanon.
Samtang, ang pagkulang sang suplay sang fuel oil sa kalibutan nag-resulta man sa pagtinaas sang presyo sang enerhiya, pagkaon, bulong kag iban pa nga “essential goods” nga nagpaantos sa minilyon nga pumuluyo sa kalibutan.
Lakip diri, sa labi naapektuhan, ang 11 ka pungsod sa SouthEast Asia nga katapo sang ASEAN, kapin na ang Filipinas kag Indonesia nga may mataas nga importasyon sang fuel oil.
Mas masakit pa gani ang nadangtan sang Filipinas bangod sobra 90% nga gina-import sini nga fuel oil halin sa Middle East nga ginapagwa sa Strait of Hormuz, nga ang nabilin nga fuel oil reserves for domestic use tubtub na lang, sa karon, sa halos isa na gid lang ka bulan.
Ang Filipinas nag-deklarar na gani sadtong Marso 24, 2026 sang Energy Emergency agud makakini sa paggamit sang fuel oil sa transportasyon, bisan ang paggamit sang private vehicles, pagkini sa pagpaandar sang air-conditioning sa mga government buildings, pagpatuman sang 4-day work-week, kag pagbulig sa mga pumuluyo katulad sang ginhimo sa tion sang Covid 19 kon diin naghatag pa sang mga ayuda ang gobyerno, katulad sang PhP5,000 sa mga drayber sang tricycle kag jeepneys, kag iban pa nga hingyo kasubong sadtong panahon sang Covid 19.
Salamat ugaling kay nabuligan sang Top 3 nga oil producing country nga Russia ang Filipinas agud matagaan on consignment sang sobra duha (2) ka milyon ka bariles nga crude oil (petroleum) agud ma-refine kag ma-convert diri sa nagakalain-lain nga produkto – gasoline, diesel, kerosene, jet fuel, LPG, etc. – sang Petron Oil Refinery sa Limay, Bataan.
Gin-deliver ining crude oil sa Filipinas paagi sa non-Hormuz nga alagyan (EPSO pipelines) nga bukas sa Pacific Ocean.
Salamat kay nagtanyag man ang Japan sang $10B Aid sa mga myembro sang ASEAN agud magamit nila ini sa pagbakal sang fuel oil sa kon diin pwede sila makatigayon, nga pwede man gani sa mga import sources sang Japan, nga galakip sang No. 1 nga oil producer sa kalibutan nga United States.
Makabulig ini nga $10B Aid (mga PhP600B), sunu kay Japan Prime Minister Takaichi (Reuters), sa pagbakal sang fuel oil sang kada myembro sang ASEAN, lakip na ang Bangladesh kag South Korea, nga makasabat sa kakulangan nila sa fuel oil tubtub at least sa isa ka tuig pa. Ginpasalamatan gid sing daku sining mga pungsod ang Japan.
Ini nga $10B Aid, sunu kay Prime Minister Takaichi, kuhaon sa state-backed institutions katulad sang Japan Bank for International Cooperation kag Nippon Export and Investment Insurance, lakip na ang Japan International Cooperation Agency kag ang Asian Development Bank.
Indi man kuno pagpaligban sang ASEAN ang paghatag sining $10B Aid sa bahin sang Japan. Siling ni Takaichi ining ila inisyatibo “would not negatively impact Japan’s domestic oil supplies.”
Sa pagtapos sang tuig 2025, siling niya, ang fuel oil reserves sang Japan tubtub pa sa 254 ka adlaw sang domestic consumption, nga magamit sini meantime, samtang galaum nga maka-import sing padayon sang fuel oil halin sa kaalyado sini nga United States, nga Top No. 1 sa oil production kag iban pa nga friendly nations. Sige man ang kaugalingon nga oil production sang Japan.
Sang Marso, siling ni Takaichi, nag-release na gani ang Japan sang 50 days’ worth of oil halin sa sining 254 ka adlaw nga reserves, kag sang 20 days’ worth sang oil sa pagsulod sang Mayo.
Ginpahayag pa ni Takaichi nga “closely interconnected” ang Japan sa mga pungsod sa ASEAN sa supply chains kag “mutually dependent with them”.
Gani, paathag niya, dapat pasigehon ining supply chain kay ang matabo nga supply chain disruptions may “significant negative impact” man sa ekonomiya kag sosyedad sang Japan, kon diin daku ang mabulig sang sining inisyatibo nga pagtanyag sini sang $10B Aid./PN
