NAGALANTAW ako sa Sistema sang pagdumala ni Captain Ibrahim Ibrahim Traoré, ang presidente sang Burkina Faso.
Naganyat ako sang iya pamaagi sa pagdumala bilang isa ka lanubo nga lider. Naga-edad pa lang siya sang 37 subong kag nagsugod sa pagdumala sa edad nga 35-anyos sadtong 2022 matapos mapahalin sa pwesto ang ila interim president nga si Paul-Henri Sandaogo Damiba paagi sa kudeta.
Ang ila pungsod napaidalom sa kolonya sang Pransya sadtong 1919. Tuman ka pigado nga pungsod bisan pa nga dagaya sa dunang-manggad.
Natung-an ang Burkina Faso sang mga pungsod sa West Africa. Nagasakop ini sang lugar nga 274,223 kilometro kwadrado. Ginabanta nga sang 2024, may populasyon ini nga kapin sa 23,286,000.
Bilang presidente, si Ibrahim Traore nga isa ka Burkinabé military officer, wala nagabaton sang sweldo sang pagka-presidente kundi bilang isa ka suldado.
Imbis nga magpabutang sang aircon sa iya opisina, ginpabutangan niya sang mga bentilador ang mga eskwelahan para mabugnawan ang mga estudyante.
Nagpatindog siya sang daku nga ospital nga libre tanan para sa pumuluyo. Indi nakinahanglan nga magpadulong sa iban nga pungsod agud nga magpabulong.
Ginapapag-on niya ang kusog sang ila militar agud nga mapapas ang mga rebelde kag mapanumbalik ang kalinong kag katawhay sa ila pungsod. Gintudluan ang mga priso nga magpananum agud nga mangin mapuslanon sa komunidad kag makapatubas sing dagaya nga mga ulutanon.
Ginpalayas ang mga dalok kag maasab nga mga kompaniya nga nagapanginpulos sa ila dunang-manggad kag mas ginpakamaayo nga iya pumuluyo ang magmina sang ila mineral resources kag magakadto ang kita sa mga pumuluyo.
Malapad kag malawig na ang mga dalan nga iya napasementuhan, madamo na sang mga lugar ang iya napabutangan sang kuryente, kag nagapatubas na sila sang palay nga wala na nagasalig sa importasyon sa iban nga pungsod.
Nagpatindog siya sang prisuhan para sa mga makawat, kurap kag bentahuso nga mga public official. Bisan isa ka dolyar nga ginkawat, kon mapamatud-an, pagaprisuhon sang 20 ka tuig.
Nagpadulong siya sa Russia kag nagpakigsugilanon kay President Vladimir Putin. Ginpamangkot siya kon ano ang iya kinahanglanon, apang wala siya sang may ginpangayo magluwas lamang nga tugutan ang iya mga pumuluyo nga makabutho sa mga unibersidad sa Russia agud nga makaangkon sang kalam.
Ginapasulabi niya ang kaayuhan sang iya mga nasakpan. Wala siya sang may ginapanag-iyahan nga malahalon nga salakyan, ordinaryo lamang kag indi garboso ang iya pagginawi.
Gintan-ayan sang 350 million dollars ang iya loyal guard agud nga traidoran ukon patyon niya si Ibrahim Traore apang nagbalibad ini. Ang iya ngalan amo si Jean Baptiste Kabré.
Nakig-alyansa siya sa mga kasil-ngan nga pungsod – ang Mali kag Niger. Pareho ang ila direksyon, pareho ang ila katuyuan sa pag-amlig sang ila pumuluyo kag henerasyon.
Ginsikway nila ang France nga amo ang nagsakop sa ila. Nagapanindugan sila nga magbangon kag itib-ong ang ila dignidad bilang mga banwahanon. Nagapanikasog sila nga makatibawas kag mag-umwad paagi sa ila dagay nga dunang-manggad.
Naglipas na ang panahon nga ginhimo sila nga ulipon, ginpatrabaho sing todo kag gina-agsikan lang sang gamay nga sweldo, ginakuha ang ila bulawan kag ginabinlan sila sang yab-ok. Ginapigos sila sa mga kontrata kag transaksyon kag ginapaluhod sa mga serbisyo kag ayuda nga ihatag sa ila.
Kon nahimo nila nga maghimakas nga makalampuwas sa estado sang pagkaulipon kag magpanindugan para sa pungsod kag pumuluyo, ngaa indi naton diri mahimo?
Padayon kita nga nagapakontrol paagi sa mga ginahatag nga “grant ukon aid”. Padayon kita nga ginadiktahan paagi sa ila mga pautang. Ginapasunod kita sa ila mga talaksan kag kondisyunes agud mabuburan kita sang grasya.
San-o kita makabugtaw sa sini nga sistema?
Tuman ka dagaya sang aton dunang-manggad nga wala naton ginagamit sing lubos para sa aton benepisyo. Ginakaka naton diri kag dal-on sa ila, baklon nila sa manubo nga presyo, kag ibalik sa aton sa mas mataas nga presyo.
San-o kita dapat mangin self-reliant?
Kadamo sang kwarta sa Pilipinas, ginakawat lang sang mga pulitiko kag gina-uyangan sa ila kapritso. Ang gobyerno padayon man sa pagpangutang para mapayon ang serbisyo kag imprastruktura nga kon paminsaron indi na dapat mangutang tungod bastante kita sa kwarta kag resources.
Nagabugtaw na ang Africa. Nagabugtaw na ang Burkina Faso nga gamay kag puraot nga pungsod.
Kabay pa nga mag-abot ang tion para sa mga Pilipino, para sa Pilipinas nga magbugtaw nga nagamurarat nga dapat ligwaton ang sistema kag pasulabihon ang kaayuhan sang tawo kag pungsod labaw sa bulsa kag interes sang mga kabalan nga pulitiko.
Kabay pa nga indi kita madayunan sa kahamuok sang tulog kag mabugtuan sang ginhawa tungod sa bangungot.
Tion na nga magbugtaw sa realidad kag kamatuoran nga ang aton kwarta ginakamasaan sang mga bentahuso kag kawatan.
Bugtaw na Pilipinas, papason ang mga kurap, penahan agud indi na magliwat kag hakson ang masanag nga bwas-damlag. (bertladera@gmail.com/PN)
