SA ADLAW nga ini, Pebrero 25, gina-komemerar naton ang ika-39 anyos nga pagsukat sang 1986 Edsa Revolution nga nagpabalik sang Demokrasya kag Kahilwayan sa pungsod.
Subong man ang legasiya sini sa mabungahon nga “bloodless” nga hublag batok sa tion sang pang-abuso sang mga poderoso kag korapsyon sa pungsod.
Ginapangunahan ining masakit nga mga hitabo, sa karon, sang binilyon ka peso nga korapsyon sa pagpatuman sang linibo ka flood control projects sa pungsod, samtang tubtub subong wala pa sing dinahumdahum nga mapanabat ang dapat manabat sa pagpalitog sang pondo sang banwa sang mga kongresista kag mga senador, nga kasosyo pa ang DPWH kag mga contractor.
Sa adlaw nga ini, Pebrero 25, galaum kita ugaling nga ang himuon nga mga protest-rally mapatuman sing mabungahon nga wala sing dugo ng maula sa ngalan sang legasiya sang “bloodless” 1986 Edsa Revolution”.
Mabuhay ang Pagdumdum sa 1986 Edsa Revolution!
***
Luyag maathagan pa sang aton abyan nga si Pedro ang ginsiling naton sa nagligad nga isyu sang aton kolum nga “pwede ma-trace sang sin-o man ang coordinates sang EEZ gamit ang GPS sa cellphone nga wala kinahanglan ang physical location sining coordinates.”
Ginatumod naton diri ang location sang coordinates sang mapping extent sang aton EEZ sa lawod, nga ginakwestyon ni Senador Marcoleta tungod wala siya makita nga pisikal nga tanda dira sa lawod.
Sorry Senador Marcoleta, indi ugaling kapareho sa geodetic survey sa duta ang pagtakos sang maritime boundaries, sunu kay retired Associate SC Justice Antonio Carpio sa iya online nga panugdaon, kon diin indi na kinahanglan makita ang ano man nga pisikal nga tanda.
Kinahanglan lang naton anay mahibal-an ang land-dominated baseline sa coastline agud ma-determine ang aton 12 nautical mile (nm) territorial waters. Kag halin dira maisip na kita palawod sang 200nm nga Exclusive Economic Zone (EEZ) gamit ang GPS agud tultulon ini.
Katulad bala sang pag-monitor sang igsakto nga kalayuon sang Grab Taxi halin sa ginhalinan sini pakadto sa naluntaran sang pasahero paagi sa geohash system nga nagagamit lang sang grid distance via latitude kag longitude lines, katulad sang yara sa world map, agud ma-locate ang distansiya sa tunga sang drayber kag pasahero.
“Pero, indi bala masyado ka irregular ang lakat sang coastline?“ pamangkot liwat ni Pedro?, kag “tungod sini, indi mangin accurate ang makuha naton nga location coordinates sa lawod?”
Indi man, siling ko, kay ang pagkalkulo sang extent sang 200nm sang EEZ base ina sa Appropriate Baseline nga mapahapos paagi sa paggamit sang polygonal lines. Katulad sang ginahimo man sa geodetic survey sang isa ka lote nga kinahanglan, ugaling, matusokan sang mohon agud matandaan, nga yara seguro sa pensar ni Marcoleta.
Kon hayskul student ka, makilala mo ining polygons, katulad sang triangle (3 sides), square (4 sides), sexagon (sides), octagon (8 sides), etc. nga ang ginagamit nga boundaries mga straight lines katulad man sang pagtultol sang geodetic surveyor sang location kag area sang lote.
***
Diin gid bala ma-locate naton ang EEZ? Sunu sa Wikipedia, “The Exclusive Economic Zone of the Philippines, or Philippine EEZ for short, is the maritime area claimed by the Government of the Republic of the Philippines pursuant to the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS) and Philippine laws and orders (primarily Republic Act No. 9522 of 2009). It covers 2,263,816 square kilometers (874,064 sq mi) of sea. The Philippines has 7,641 islands comprising the Philippine archipelago. The zone’s coordinates are between 116° 40′, and 126° 34′ E longitude and 4° 40′ and 21° 10′ N latitude. It is bordered by the Philippine Sea to the east and north, the South China Sea to the west, and the Celebes Sea to the south.”
Sakop na ini karon sang bag-o nga mapa sang Filipinas nga galakip sang 12nm territorial waters, 24nm contiguous waters, EEZ nga galakip sang WPS, kag continental shelf nga samtang galapaw sa 200nm ginapahanugutan sang UN Convention of the law of the Sea (UNLOS).
May claim man kita dira sa Spratly Islands (Kalayaan Island Group) sa idalom sang 1900 Treaty of Washington.
Lakip diri sa KIG ang Pag-asa (Thitu) Island; Likas Island; Parola Island; Lawak Island; Kota Island; Patag Island; kag Panata Island, nga ginaluntaran na sang Filipinas.
Ang Thitu, ukon Pag-asa, Island, may area nga 37.2 hectares. Ikaduha ini sa kadaku sa mga isla sa Spratly Islands. Nahamtang ini sa mga 500 ka kilometro sa nakatundan sang Puerto Prinsesa.
Isa ini ka poblacion (administrative center) sang Kalayaan municipality sang Palawan, nga naga-administrar sang mga 12 ka islets, cays kag reefs sa Spratly Islands. Mga 270nm ang kalayuon sini sa Palawan.
Sang 2020. may sheltered port na ini, harbor, beaching ramp sa punta sang airstrip, kag lighthouse. Sang 2023, may elementary kag high school kag 5-bed lying-in clinic na dira, kag communication facility sang Smart.
Ginapuy-an na ini gani sing dinekada pa sang mga 200 ka mga pumuluyo nga ginapamunuan sang isa ka barangay kapitan, kag napaluntaran sang military personnel para sa ila seguridad./PN
