WALA sang tinago nga indi mabukaran. Wala sang likom nga indi mabuyagyag. Kaangay sang basura, ang likom magatuhaw, magalutaw, magapanimaho, kag magatuga sang huol. Resulta ini sang buluhaton sang mga tawo nga wala sang kabalaka, wala sang pag-ulikid, wala sang disiplina, patumbaya kag maiya-iyahon.
Indi madiktihan, indi makontrol, indi mapunggan ang sunlog sang panahon.
Sa iya ika-apat nga State of the Nation Address (SONA) sadtong July 28, 2025, ginpabugal ni Presidente Ferdinand Marcos Jr ang masobra 5,500 ka flood control projects nga nagabalor sang masobra P500 billion.
Paglipas sang pila ka adlaw, gin-ukay sang panahon ang iya pahayag, ginhumlad sang panahon ang kamatuoran sa mata sang pumuluyo. Ginpabatyag sa pumuluyo nga ang pasalig nga solusyon amo ang magalumos sa ila sitwasyon.
Ang tanan nga ginpanghamba sang pangulo tuhoy sa ginapabugal nga mga proyekto para makontrolar ang baha ginsupak sang panahon. Ginbuyagyag sang panahon ang masangkad kag malapnagon nga korapsyon.
Ang tanan nga ginlubong nga basura, ginsugkay sang tubig-baha, ginpalutaw, gin-anod kag ginpakita sa mga bugalon kag malimbungon nga ang ila tinago indi tubtob san-o ila matago.
Nagbinasulay sila nga mga naulamid sa korapasyon. Nagsipak ang mga kahimbon kag ang indi luyag magpasakop sa kadulom.
Pilit nila nga ginahingabunan sang iban nga isyu, ginaganoy ang tawo sa bag-o nga mga sugilanon agud malipatan ang ila kagarukan. Pilit nila nga ginhalad sa altar sang sakripisyo kag gingatong sa mitsa sang opinyon ang ila kaupdanan nga mahapos itikwang kag may mantsa sang alegasyon sang korapsyon sa ila mga agtang.
Samtang nagakuro-kuro ang mga benepisyaryo sang korapsyon, nagahimo sila sang panaming nga indi sila masiplatan kag indi sila mamukmukan.
Ginhimo nila nga paaliwansan ang impeachment trial batok kay Vice President Sara Duterte. Luyag nila nga kalimtan sang tawo ang isyu sa flood control scandal. Ginhatagan nila sang kalingawan ang tawo paagi sa pagtutok sa impeachment trial.
Sa una nga adlaw sang impeachment trial, madamo ang naglantaw. Sa paglipas sang inadlaw, pilit nila na ginhimo nga makalilingaw kag masami may nga sorpresaa agud maganyat ang tawo maglantaw sa wala damil kag wala pa sang may napamatud-an nga mga akusasyon.
Sa tunga sang ila mga buluhaton, mga pagtabon-tabon. kag pag-agaw sang atensyon sang pumuluyo, liwat nga nagbundak ang ulan. Nagtingob ang pwersa sang bagyo Luis, bagyo Maymay, kag habagat.
Liwat nga ginpamatud-an sang panahon nga indi ini makontrol, nga masarangan sini nga panitan ang kabutigan agud nga magbuad-ad ang kamatuoran.
Liwat nga nagluntad ang baha, tuman ka malapnagon, sa halos tanan nga bahin sang pungsod.
Samtang padayon ang ila ginakuhay, padayon ang ila himbunanay, padayon ang ila pag-apinay, ang mga Pilipino nagasalom sa baha, ang kabuhi nagakadula, ang balay nagakaguba, ang palangabuhian indi mapuslan.
Mapintas ang panahon. Wala sang pili sa mahalitan. Apang mas makaluluoy ang mga pumuluyo nga wala sang ikasarang nga makapangaman.
Ang mga kurakot, mahamuok ang ila tulog. Para sa ila, oportunidad ang kalamidad.
Apang, ang panahon magapanukot. Wala sang mapag-on nga pader nga indi matumba. Ang tanan may tion agud pagasukton sang panahon.
Sa iya-ikalima nga SONA sang Hulyo 27, 2026, gintalakay man sang pangulo ang tuhoy sa korapsyon kag sa salabton.
Paglipas sang pila ka adlaw, nagbundak ang ulan, nagbaha, kag ginkatingala sang Malakanyang ang pagtuhaw sang ‘dagat sang basura.’
Tuman ka sutil sang panahon. Bisan ano pa ka tabon sang mga isyu nga gina-propaganda sang mga korap, ang ila dinamak amo ang nagapanimaho kag ang resulta sang ila ginbuhat amo ang ginabalik sa ila.
Indi malubong sa panahon ang ila ginhimo nga korapsyon. Bisan ano pa nga padugi ang ila buhaton, liwat ina nga tuklabon sang panahon agud ipakita sa pumuluyo ang sitwasyon. Liwat nga bukladon ang pahina nga nakasulat ang ila kadalok sa manggad kag kauhaw sa poder.
Panahon ang kadampig sang mga pumuluyo agud mapasabat sila sa ila ginpanghimo. Indi sila pag-untatan sang lahog sang kapalaran, magaantus sila kaangay sa ginhimo nila nga pagpaantus sa pumuluyo.
Ginaluk-ab sang baha ang ila sementado nga proyekto, ginapakita nga manipis, indi mapag-on kag ginalikupan sang korapsyon.
Ang tanan nila nga patalang, paglimbong kag pagpangunyadi, gina-ukay sang panahon. Ginahublasan ang ila anghel nga nawong agud nga makita ang ila sungay kag ikog.
Liwat nga napamatud-an ang ginasiling nga, “Wala sang ginamos nga indi manimaho.”
Panahon ang magahatag sang kusog kag kasanag sa pumuluyo agud pukanon ang mga korap nga sa ila nagapamentaha kag nagapaantus.
Ang tanan nga malaut nga ginbuhat indi malubong sa panahon tungod mangibabaw ang kamatuoran sa tanan nga tion. (bertladera@gmail.com/PN)
