NI WENCESLAO “MATT” E. MATEO JR.
GAUGTAS gid ang abyan naton nga si Pedro sa natabo nga blackout sa bug-os nga Panay, Negros kag Guimaras sadtong Huwebes tubtub Sabado kag tubtub pa gani sang Domingo, nga sa kabug-usan naglab-ut malapit sa 30 ka oras.
Man nalakip man ang ila puluy-an sa sining mapintas nga blackout nga tubtub karon wala pa matabo sa aton kabuhi diri sa siyudad.
Tungod sining blackout, madamo nga kinahanglan himuon sang mga pumuluyo ang nalugaw-an. Nagdulot man ini sang kapierdihan sa mga negosyo, paglala sang balatian kay indi magamit ang kinahanglanon nga medical equipment, nagpauntat sang pagsulod sang mga estudyante sa eskwelahan tungod sang sobra kagin-ut nga bisan ang mga bentilador indi makasarang magpalamig, pagka-damage sang mga devices kag electronics appliances nga sensitive sa electric power surge, kag kon ano pa nga kahalitan.
Well, ginsalig sang aton gobyerno sa isa ka pribado nga kompaniya – ang National Grid Corporation of the Philippines (NGCP) – ang pagpatuman sang luyag matabo sang EPIRA Law para sa masaligan nga pagsabat sa aton problema sa enerhiya.
Apang ano ang natabo? Kuno may Total Electrification na sa pag-abot sang 2022. Ti, madamo gihapon ang gagamit sang kingke kag kandila, kag nagapangisug sa pag-angot sang illegal connection agud lang makasuga sa ila panimalay.
Kuno mangin Affordable na ang kuryente, apang gataas gihapon ang balayran naton.
Kag abaw! mapatuman na sini kuno ang Supply Security sang kuryente. Diin man? Now and then may maintenance brownout nga nagalawig tubtub 12 ka oras. Kag sang ulihi sini blackout na gid malapit sa 30 ka oras.
Gani, gaatubang kita subong sang kon ano nga solusyon nga mahimo naton sa ina nga kahimtangan, labi na gid kay indi gihapon makapaseguro ang NGCP sang Supply Security diri sa siyudad sang Iloilo kag kaiping nga mga lugar bisan nagbalik na ang kuryente sa halos tanan nga lugar.
Salamat kay maabtik man si Mayor Jerry Treñas sa pag-isyu sang Executive Order (EO) 49 nga nagapatuman sang pagkini sa paggamit sang kuryente sa tanan nga upisina sang city hall, mga barangay hall, mga eskwelahan, ang pagpasiga sang public lights, lakip na ang police offices agud indi kita kulangon sa kuryente.
Ginpatuman ini ni mayor sugod sadtong Mayo 3 tubtub Agosto 31 tubtub makapasalig na gid man ang NGCP nga indi na matabo ining blackout kag ang masami nga pag-brownout.
Gina-paiway sining EO ni mayor ang paggamit sang indi gid man kinahanglan nga mga office facilties. Mga suga, air-conditioning units, kag mga computer dapat gid patyon sa tion sang lunch break, luas lang sa mga front-line service offices.
Gina-prohibir ang paggamit sang mga devices nga may mataas nga konsumo sang kuryente. Gina-prohibir man ang pag-charge sang celfone kag kasubong nga gadgets gamit ang facilidad sang city hall.
Ang mga public street lights kinahanglan pasigahon lang sugod a las 6 sang gab-i kag patyon pag-abot sang a las 4 sang kaagahon sang masunod nga adlaw sa lugar nga a las 6 sang kaagahon. Ang mga suga sa mga plaza kag parks dapat patay na pag-abot sang a las 11 sang gab-i. Ginapatuman man ang makinot (minimal) nga pagpasiga sang mga suga sa mga publiko nga mga lugar.
Ang publiko ginapanugyan man nga indi na sagad lagaw labi na gid kon diin patay na ang mga suga, luas sa pila ka bilog nga ipabilin agud indi man madulom gid agud maaninaw gihapon ang paglagaw sang mga kawatan kag mabantayan gihapon sing maayo sang kapulisan.
Ginapanugyan man sang EO sa mga barangay ang pag-adopt sang energy-saving practices kon nagahiwat sang ila mga pyesta.
Wala man malipatan sang EO ang pag-discourage sang sobra nga paggamit sang tubig. Kag ina labi na gid seguro kon nagagamit sang motor nga ginapadalagan sang kuryente.
Nag-order man gani si meyor sa kay City Engr. Salvador Pedregosa, City Architect Regie Gregorio, kag City Environment and Natural Resources Officer Neil Ravena agud patigayunon ang isa ka solar charging station sa mga plaza kag sa mga esplanade agud magamit sang publiko.
Kag tani mapasanyog pa gid ang paggamit sang renewable energy (solar, hydropower, wind, etc.) diri sa siyudad agud indi kita sige salig sa mga fossil fuel (oil, natural gas kag coal) nga nagapalala sang Climate Change.
Kabay tani makig-ugyon man ang mga upisina sang gobyerno nasyonal diri sa siyudad kag pati kita nga mga pumuluyo sa aton pagginawi sa aton mga puluy-an./PN
