NABATYAGAN mo bala ang kasingkal sang mainit nga balatyagon angot sa ginasaulog nga selebrasyon sang syudad sang Iloilo? Isa ka man bala sa linibo nga nakabatyag nga nagayami ang sitwasyon kag malayo na gid ang eksperyensya mo sadto kaysa sa subong nga Dinagyang Festival?
Mahangpan naton kon ang nagapautwas sa social media amo ang mga naga-edad na tungod sa ila pang-idaron normal nga nagatahaw ang ila pagbatyag sa kasadyahan nga ginatuga sang pyesta sang syudad sang Iloilo.
Mahangpan naton ang mga nagahinunod nga mga indibidwal kon wala na sila sang gana nga magsadsad, ilabi na kon mahina na ang ila tuhod, mahina na ang ila pagtikang, kag nagalikaw na sila sa malayo nga lalakton tungod indi na kasarang ang ila nga lawas.
Mahangpan naton kon ngaa wala na sang singkal sa ila balatyagon kag daw sa wala na sa ila bungog ang mga nagakatabu sa syudad sang Iloilo may kaantanan sa Dinagyang Festival.
Apang ang masakit, kon ang mga lanubo na mismo ang magsiling nga wala na sang kasadya nga mabatyagan sa sini nga tion. Sa ila malip-ot nga pagkumparar sang panahon, suno sa ila pang-idaron, makita nila ang daku nga kinatuhay sang sahi sang pagsaulog sadto kag karon.
Kaangay na lang nga ‘for the sake of compliance’ ang pagpasakop sang mga estudyante kag mga tribu.
Tion na nga analisahon ang sitwasyon. Basahon ang sitwasyon sang sadto kag karon. Tukibon ang mga kabangdanan sang pagbugnaw sang balatyagon. Kag dapat magpati ang organisasyon nga nagapadalagan sang mga kahiwatan sa Dinagyang agud ila mahibaluan kon ano ang pulso sang mga pumuluyo nga amo ang una nga nagabatyag sa mabugnaw kag wala na sang kapagsik nga Dinagyang.
Madamo sang ginaligwat nga nagatuga sang espasyo kag nagapahuyang sa pag-ungot sang Dinagyang sa iya nangin sadsaran. Madamo sang ginaduso nga mga ideya nga ginaputos sang tinaga nga pagbag-o ukon pag-imprubar, nga ang epekto nagapadula sa inggat kag kahulugan sang Dinagyang.
Ginakahidlawan sang tanan ang mga hitabu sadto, ang kasadya mabatyagan bisan sa diin nga hilit-hilit sang calle real. Mas malapit ang mga tribu sa tawo. Mas may koneksyon ang mga tumalan-aw sa mga tribu.
Ginabantayan ang tagsa ka pagpasundayag, gina-agwanta ang init, kag wisik sang ulan.
Subong, ang tanan may balayran nga permit. Halos tanan gina-intrahan kag ginasukot.
Nagakadula ang duag bangud ginakontrol ang inggat. Nagalus-aw bangud sa mga patakaran nga ang tanan nagakinahanglan sang kwarta agud nga mangin masadya.
Kinahanglan lang sang husto nga regulasyon, maathag nga patakaran, kag hilikuton nga mabatyagan sang pumuluyo. Indi angay nga dalukan ang tawo, sukton ang umalagi nga negosyo, kag iprayoridad ang mga pangayaw kaysa sa mga tumandok.
Dapat lantawon sang mga nagadumala nga ang Dinagyang para sa kasadyahan sang tanan, indi para negosyuhan sang pila lang.
Indi ini negosyo, pyesta ini sang Santo Niño, kag selebrasyon sang mga Ilonggo.
Hagan-hagan man kamo sa pagpaminsar kon paano padakuon ang inyo kita. Ilabi na nga wala man kita kahibalo kon may mga ginakadtuan nga proyekto ang maganar sa sini nga selebrasyon.
Indi naton pagtakson sa ang kadalag-an sa naganar nga kita sang Dinagyang. Takson naton kon paano sini napapag-on ang debosyon, kon paano nahangpan sang sini nga henerasyon ang ini nga selebrasyon, kag kon napatudok naton ang kinaiya sang mga Ilonggo, ang kultura bilang ila nga palanublion kag ang maragtas nga magpagkit sa ila paminsaron.
Kon kwarta ang talaksan, maalimunaw ini nga indi mapaktan. Kon kaalam kag pagpalangga sa Dinagyang, mangin sugilanon nila ini sa nagasunod sa ila nga henerasyon.
Kabay pa nga sa masunod nga higayon, indi pagpasulabihon ang manggad – mabugnaw ang sensilyo, pasulabihon ang pagpadabdab sang Dinagyang sa balatyagon sang mga Ilonggo.
Kon wala sang may magpasingkal sang dabdab sang Dinagyang Festival sa balatyagon sang mga Ilonggo, lamunon ini sang mabugnaw nga pagpatumbaya kag sala nga prayoridad.
Indi ninyo mabasol kon nagareklamo ang mga Ilonggo nga mabugnaw, masubo, wala sang kapagsik, malayo sa kinaandan ang paghiwat sang Dinagyang Festival bangud ina sa inyo kahimuan, sa inyo desisyon, kag sa inyo pagpatikang.
Tuon kamo nga magpamati, tuon kamo nga magkonsulta, tuon kamo nga maghimulso, kag tuon kamo magbasa sa balatyagon sang mga Ilonggo.
Malabaab ang subong nga kahiwatan sang Dinagyang Festival tungod nagadumala lamang kamo, wala kamo nagapakigbahin. (bertladera@gmail.com/PN)
