[av_textblock size=” font_color=” color=” av-desktop-hide=” av-medium-hide=” av-small-hide=” av-mini-hide=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=”]
[/av_textblock]
[av_one_full first min_height=” vertical_alignment=” space=” custom_margin=” margin=’0px’ padding=’0px’ border=” border_color=” radius=’0px’ background_color=” src=” background_position=’top left’ background_repeat=’no-repeat’ animation=”]
[av_heading heading=’ PAUTWAS! ‘ tag=’h3′ style=’blockquote modern-quote’ size=” subheading_active=’subheading_below’ subheading_size=’15’ padding=’10’ color=” custom_font=” av-medium-font-size-title=” av-small-font-size-title=” av-mini-font-size-title=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=” admin_preview_bg=”]
BY JOEL FRANCO
[/av_heading]
[av_textblock size=” font_color=” color=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=” admin_preview_bg=”]
GINASILING nga ang tradisyon sang pagpalupok sang firecrackers kag pagsindi sang mga fireworks napanubli naton sa mga Intsik, sa pagpati nga dapat tabugon ang malain nga espirito kag maitum nga swerte. Pero ano gid bala ini nga tradisyon sa China?
Bilang tradisyon sa kultura sang Chinese, ang mga firecrackers ginagamit sa pagtabog palayo sang mga malain nga espirito.
Suno sa legend, may monster nga ginatawag kay Nian nga nagasalakay agud kaunon ang mga pumuluyi kag gub-on ang ila mga puluy-an sa tagsa ka bisperas sang New Year. Nagasunog sang mga kawayan ang mga pumuluyo kag ang lupok gikan sa nagakasunog nga kawayan nagatabog sa monster. Sugod sadto nagpadayun na ang tradisyon sang mga Chinese nga magpalupok sa tagsa ka pagsug-alaw sang bag-ong tuig.
Diri sa atun sa pilipinas, ang pagpalupok kag pagsindi sang fireworks makabig nga status symbol. Kun madamo ang imo palupok kag matahum ang fireworks, manggaranon ka na. Ini nagapalayo na sa naandan nga tradisyon nga pagtabog sang mga malain nga espirito.
Ugaling samtang nagadugay nagadalagko man ang ginagamit nga palupok nga nakahalit na sa pisikal sang naggamit sini. Linibo na ang nautdan sang kamot. May nagakapatay bangud sang pagkahilo kay nakatulon sang watusi. May ginaatake sang asthma kag ila respiratory disease bangud sang aso gikan sa pulbora sang palupok.
Kun basehan ini nga mga hitabu dala sang palupok, mas madamo pa ang katalagman nga madala sini kun ipaanggid sa benipisyo sini sa atun kabuhi. Ang pag-uswag sang pangabuhi indi tuga sang malain nga espirito nga ginatabog sang palupok. Ang kauswagan sang kabuhi nasandig sa paghimakas sang tagsa-tagsa sa matinlo nga pamaagi.
Sa pihak sang paghimakas sang gobyerno nga mapahagan-hagan ang paggamit sang mga palupok, indi malikawan nga madala sila sa pressure gikan sa publiko. Pressure indi lamang sa mga nagapalupok kundi pressure gikan sa mga negosyante sang palupok. Kun gusto sang gobyerno ang total ban sang palupok, dapat wala sang hatagan sang permit nga maka-manufacture sini. Apang antes ini himuon dapat may programa sa maapektuhan ang palangabuhian. Indi man malipod nga linibo ang nagasaiig sang ila pangabuhi sa palupok.
Ngaa kinahanglan gid magpalupok? Indi lamang bilang tradisyon, kundi agud mahatagan man sang palangabuhian ang iban nga nagasalig sang ila pagkaon sa palupok.
Ti-on naman nga tan-awon kun ano ang mas labi, ang kaluwasan sa halit sang palupok ukon ang palangabuhian sang maapektuhan? Kamo na ang maghusgar kun ngaa may palupok! (jpranco1975@gmail.com)/PN
[/av_textblock]
[/av_one_full]
