HILABTERO gid ining akon abyan nga si Pedro. Siling niya: “Indi ka lang maakig, ha… aton-aton lang ni, pero may nakahutik sa akon nga nakabaton ka kuno sang dawa-dawa nga pamaskwa nga nasulod sa isa ka madamol nga sobre halin sa pulitiko. Tuod na, ga? Pila? Pwede mo ko da malibre sing panyaga?”
Nagkadlaw ako sing todo, kag nagsaligbat: “Ga, ga mo e… karon, makatulon ka gid jack…”
“Wala gid!” pamat-ud ko, “Ni Christmas card, ni ano pa… sumper man! Kon may yara man nga pamaskwa, indi halin sa pulitiko. Halin sa mga tawo nga ginhatag sa akon sang Ginoo nga makahatag sing makabulusog sa balatyagon nga mga panamyaw, ang halin man sa exchange gifts nga ginahiwat namon nga mag-asawa, kag ang regalo sang akon kabataan kon diin nakabaton ako sang diutay nga galastuhon para sa bag-o ko nga kinahanglanon. Kag ang ma-share ko man nga pang-ampaw para malipay ang mga kabataan nga dala sang mga abyan kag himata nga nagduaw sa amon.”
Kag dayon ko gindispatsa ang madugang pa mahambal ni Pedro, kag gintagaan ko ini sing pamaskwa. “Ari duha ka gatos kag ipanyaga,” siling ko dala lahog… “magpangita ka dayon sang istoryahon mo, hehehe!”
***
Madamo sa aton ang seguro wala na makadumdum sa bagay nga pagselebrar sang Epiphany, ukon Adlaw sang Tatlo ka Hari – 3 Kings’ Day, ukon 3 Wise Men (Magi) Day – nga nagduaw kag naghatag sang regalo sa lapsag nga si Hesus, nga sunu kay Apostol Matthew sa Bibliya nagkilala sang pagka-King of Kings ni Hesus.
Sadto gani, sa pila ka pungsod, ang pari naga-bendisyon sang tanan nga balay kag ginasulatan sang tisa (chalk) sang C+M+B sa lintel, ukon beam sa ibabaw sang ganhaan, nga gapadumdum nga nag-agi dira ang Tatlo ka Hari nga sanday Caspar, Melchor kag Balthazar. Maupdan pa ini sang tuig, katulad sang 20+C+M+B +26 para sa tuig 2026.
Sa pila ka lugar sa Filipinas, ginahiwatan man gani ini sang pyesta, nga sa karon, ugaling, okey na sa madamo nga makaupod ukon magtan-aw na gid lang sa naga-prosesyon.
May yara gani nga wala gid nakadumdum sa Adlaw sangTatlo ka Hari nga nagapamangkot pa sang: “San-o gani ang 3 Kings?”
Sa nahibal-an ko, kon wala ako nagsala, ginsaylo na ang petsa sang pagselebrar sang 3 Kings sa una nga Domingo (First Sunday) sang Enero, ukon sa Enero 4 sang sining tuig 2026.
Sugod pa yadto sang 1969 sang nakita sang Simbahan Catolica ang pagka-kinahanglan nga madungan ini sa iban nga mga pungsod.
***
Ang nagduaw nga tatlo ka Hari – Caspar (ukon Gaspar), Melchor kag Balthazar – sunu kay Apostol Matthew, naghatag gid ang kada sa ila sang ila mga regalo sa lapsag nga si Hesus.
Si Caspar naghatag sang Bulawan nga regalo sa pagkilala sini kay Hesus bilang King of Kings. Si Melchor naghatag sng Frankincense nga magamit sa pahamot (perfume) kag insenso sa pagpahayag sang pag-worship kag bagay nga “praise and adoration” kay Hesus. Si Balthazar naghatag sang Mirra (Myrrh), nga isa ka ointment nga mahumot nga pwede magamit bilang medisina ukon insenso man para sa pagpalubong sang ginataha nga pinalangga katulad sang matabo nga “suffering and death” ni Hesus.
Nakita sang Tatlo ka Hari ang lapsag nga si Hesus nga nahamtang sa isa ka pasungan (manger), sunu kay Apostol Lucas (Luke 13:15), nga ginapasudlan sang pagkaon sang hayop katulad sang kabayo, asno (donkey) kag baka.
Wala na gid sing maistaran (Inn) ang mag-asawa Jose kag Maria pag-abot sa Betlehem kag ginbaton na gid lang nila nga masayuhan ang gintugyan sa ila nga “lower part of a house or cave” upod sining mga hayop.
***
Nag-abot sa Bethlehem sanday Jose kag Maria, nga manugbata, agud magsunod sa mando ni sadto Roman Emperor Caesar Agustus nga magpa-census ang tanan sa Roman Empire sa ila natauhan (ancestral home) nga mga lugar.
Dira sa Bethlehem natawo si Jose, kon diin natawo man si King David, nga sang ulihi ginpamunuan na ni Haring Herodes sa tion sang pagpa-census na sang mag-asawa Jose kag Maria.
Gani naglakat ang mag-asawa Jose kag Maria halin sa siyudad sang Nazareth sang Galilee pakadto sa Bethlehem (Luke 2:4-5 NASV) tubtub natawo na si Hesus kag natultulan sang Tatlo ka Hari didto sa ginataguan sang mga hayop sa Bethelem paagi sa isa ka guiding star./PN
