SA NAGAPADAYON nga Senate Impeachment Trial vs VP Sara Duterte, kita nga ordinaryo nga mga pumuluyo, labi na ang indi abogado, ang pwede lang naton mahibal-an kag maintiendihan parti sini amo ang ma-ekperyensyahan naton diri.
Labi na gid tungod kay karon lang kita naghatag interes sa Impeachment Trial ni VP Sara kag nagbalewala sa mga nagliligad nga mga Impeachment cases, lakip na ang batok kay anay Presidente Erap.
No doubt, ang ma-experyensya sang mga abogado ma-eksperyensyahon man naton sa aton common human sense.
Tungod tubtub pa lang tatlo (3) ka adlaw ang pagbantay naton sini, may pwede man kita matun-an halin sa experyensya sang iban nga Demokrasyahon nga mga pungsod.
Katulad sang Impeachment Trial nga ginhiwat sa United States batok kay US President Trump for “Abuse of Power” sadtong 2020, kag ang paghangop sini sa aton Konstitusyon kag Rule of Law sa Filipinas (Respicio & Co. Law), nga ga-differentiate sang Impeachment Trial sa Court Trial.
Ang korte ss Filipinas kag United States gatapos sa paghulog sang sentensya nga Guilty ukon Not Guilty sa akusado, samtang ang Impeachment Trial gatapos lang sa paghusgar kay VP Sara sa INDICTMENT STAGE sang “serious misconduct” sa na-file nga information sang Kamara sa ginpasaka sini nga mga Articles of Impeachment sa Senado. Diri sapat na nga mahusgahan si VP Sara sang “Most likely Guilty” verdict agud mapatalsik sa pwesto.
***
Ang daku pa nga diperensya sa tunga sang duha ka Trial amo ang kwalipikasyon sang mga court judges kag senator-judges. Samtang ang mga court judges may paghanas kag experyensya sa law practice, ang mga senator-judges indi kinahanglan tanan abogado nga mas makilala lang sa ila political decision nga dapat pabor lang tani sa interes sang mga pumuluyo.
Nonetheless, pwede magboto ang mga senador pabor sa akusado tungod lang sa loyalty sa partido ukon coalition, kabalaslan, ukon personal interest. Katulad sa pag-acquit kay anay Presidente Clinton angot sa iya affair sa isa ka intern kag kay Presidente Trump sa kaso nga Abuse of Power sadtong 2020 tungod sa boto sang ila mga kaalyado sa mayoriya.
***
Sa United States may jury system, kon diin ang court case ginaatubang sang court judge kag jury sa ila separado nga obligasyon – ang judge gapatuman sang Rules of Court/Law, kag ang jury gapamati kag nagakwestyon sang ginapresentar sang mga ebidensya kag kontra ebidensya kag ugaling maghulog sang verdict nga Guilty ukon Not Guilty, nga sa masami ginasunod man lang sang judge.
Ang jury ginapasakupan sang mga ordinaryo nga mga pumuluyo nga ginapatihan makahatag sang impartial, ukon wala ginaapinan, nga desisyon.
Sa Senate Impeachment Trial, ugaling, ining duha ka functions (judge and jury) ga-merge bilang isa lang, kasubong sa pag-merge sang mg senator-judges nga magaakto man kasubong sang pag-merge sang “judge and jury” sa United States.
Kag ini ang nakita naton sa sulod sang tatlo ka adlaw sang Impeachment Trial batok kay VP Sara. Makita naton didto nga ang mga senator-judges gahampang man sang obligasyon sang both sides – Prosecution and Defense panels – nga ginakatinglahan sang madamo nga pumuluyo kay sa ila pensar mga hwes lang ining mga senator-judes nga mahulog lang sang verdict pagkatapos pamatian ang argumento kag ebidensya sa pihak kag pihak. Well, isa ina sa diperensya sa tunga sang court case kag impeachment proceedings.
Ini pa ang nahibal-an naton sa Impeachment Trial batok kay US Presidente Trump sadtong 2020 sa akusasyon nga Abuse of Power, nga ginsulat ni John Kruzel.
No standard of proof
Ang “standard of proof” sa korte nagatumod sa obligasyon sang prosecutor agud ma-effectively prove ang iya kaso.
Apang sa Senate Impeachment Trial batok kay Trump wala sang amo ina nga “standard of proof” nga ga-exist.
“There is no established or uniform burden of proof,” siling gani ni Michael Gerhardt, isa ka University of North Carolina law professor kag author sang “Impeachment: What Everyone Needs to Know.”
“In the Senate,” dugang ni Gerhardt, “every senator decides for himself or herself what burden applies.”
There are no rules of evidence
Court trials ga-involve sang rules of evidence. On the other hand, ang Impeachment Trial “is more of a political rather than legal exercise.”
The punishment is political
Kon malutos sa kaso ang criminal defendant, magaatubang siya sang “loss of liberty or property”, kag “loss of life” kon mahulugan siya sang death penalty. Sa civil cases, ang penalidad sa masami ang pagbayad sang danyos/kwarta sa plaintiff.
Sa Impeachment proceeding, nga political in nature, ang penalidad amo lang ang pagpahalin sa pwesto, unless mapasakaan pa siya sang mga kaso sa regular courts.
Tungod man ugaling kay ang Impeachment isa ka political exercise, na-acquit si President Trump sa Impeachment case niya sadtong 2020, nga ginpatihan bangod sang boto sang iya mga kaalyado sa Republican Party nga sadto yara sa mayoriya.
Nga pwede matabo sa Impeachment Trial ni VP Sara bangod sang kakulang sang 2/3 nga boto kon ang mga kaalyado niya maboto tanan (8) sa iya, bunga sang party loyalty kag indi sang ila individual conscience kag love of country./PN
