NAPAT-UD na sang Third Party Consultant (TPC) ang problema sang Ungka Flyover sa tunga sang siyudad sang Iloilo kag sang banwa sang Pavia, nga nagapabilin nga cerrado sugod pa sadtong Setyembre 2022 pagkatapos nga ginbuksan ini sang Hunyo 2022.
Manabaw lang gali ang lubong sang mga pelote para sa mga haligi sang taytay. Mga 28 ka tapak lang ini nga wala makalab-ut sa matig-a nga kabatuhan sa idalom sang duta kon diin makatindug ini sing mabakod. Nakadangat lang gali ini sa mahumok nga duta (“liquefied soil”, sa tawag sang TPC) nga ginkabangdan sang pag-usmod sang flyover sa pila ka bahin sini sa sige agi sang madamo nga salakyan dira.
Dapat gali nakalab-ut gid ang pelote sa mga 50 ka tapak sa idalom kon diin maigu sini ang matig-a nga kabatuhan agud makatindug sing mabakod ang flyover.
Ngaa ayhan wala ini mahibal-an sang DPWH nga nag-disenyo sining flyover, nga ginsunod man lang sang contractor nga International Builders Corporation?
Posible tungod seguro ginbasehan lang nila ang ila experyensya sa pagtukod sang taytay sa palibut nga mga lugar sa amo man nga kadalumon nga pelote nga wala na sing lubos nga “boring test”.
In other words, wala sila naniguro sa posibilidad nga may bahin ini nga mahumok sa kaidadalman.
Ukon wala gid man sila sing teknolohiya kag kagamitan nga lubos matungkad ang kahimtangan sang duta nga patindugan sang flyover tubtub sa amo ina nga kadalumon, nga ang TPC lang ang may yara sing ihibalo kag kagamitan.
Kon matuod ini, dapat naninguha tani ang gobyerno nga maka-provide sang teknolohiya kag kagamitan para sa DPWH agud indi matabo ang kasubong nga kapalpakan kag makadto lang sa wala ang minilyon ka pesos nga magasto dira paagi sa palagpat lang nga pamaagi nga kon tawgon “Palagpatisom” sang aton abyan nga si Pedro.
Labi na gid kay wala labot sa aton problema sa trapiko madamo pa gid ka mga problema ang aton ginaatubang nga tani natagaan man sing kasubong nga importansya.
Katulad lang abe sang daku nga kakulangan sang mga buluthuan nga padayon nagapa-usmod (katulad man seguro sang Ungka Flyover) sang kalidad sang aton edukasyon.
Hambalon pa, wala na seguro sing paglaum ang aton mga kubos agud mag-asenso sa pangabuhi kundi paagi sa maayo nga edukasyon nga makahatag sa sila sing maayo nga palamugnan sa ining panahon nga nagakinahanglan sang lubos nga ihibalo sa siyensya, teknolohiya kag professionalism sa ano man matapusan nga kinaalam.
***
Ginpresentar ining problema sang Ungka Flyover ni Engr. Adam Abinales sang TPC sadtong Mayo 15, 2023 sa Infrastructure Development Committee sang Regional Dev’t Council, nga gina-chair ni Mayor Jerry Trenas. Gintambungan man ini ni Iloilo Gov. Arthur Defensor Jr. kag Pavia Mayor Luigi Gorriceta.
Siling niya nga isa sang “bored piles” (pelote) nagatindug gali sa isa ka mahumok nga duta kag gin-rekomendar nga islan ang pila ka pelote sa tatlo ka section sang P680M nga flyover.
Agud ma-repair ining flyover kinahanglan gid ang mga P250M nga funding, sunu kay Engr. Abinales.
Siling ni DPWH Undersec. Roberto Bernardo ugaling nga wala pa siya kahibalo kon diin kuhaon ining P250M nga galastuhon.
***
Ti,ano ang aton anay mahimo meantime? May nagasiling nga indi na gid lang pagpasigehon ang flyover kag gamiton ang P250M para sa pag-improbar kag pagpatukod sang mga eskwelahan. May yara man nga luyag na gid lang gub-on ining flyover kag palaparon ang dalan sa idalom sini agud sal-i sabat sa problema sang trapiko sa sina nga lugar.
Ang isa ka konsehal sang siyudad nga si Konsehal Plaridel Nava luyag gid gani pasakaan kaso ang DPWH kag ang contractor nga IBC kag pasabton sa sining kapalpakan.
Personally, luyag ta man pasabton sa sining kapalpakan ang sin-o man nga dapat gid man manabat. Bala nagpabaya gid man ang DPWH sa iya katungdanan tungod sa masami ginasiling nga “envelope” nga ginabaton sang kon sin-o nga may poder sa mga bagis, ukon buwaya pa gani, dira sa ahensya? May bahin man bala ang contractor nga IBC sa sining kapalpakan? Kag kon ano pa dira nga “graft and corrupt” practice nga nagluntad sa pagpatigayon sining “sinking flyover” kon si Mayor Trenas pa ang magtawag sini?
Kon wala man lang, basi pa man lang mamedyosan nga mapainan inining pag-repair sang Ungka Flyover sang ginakinahanglan nga PhP250M. Maayo na lang ina sangsa lubos nga indi mapuslan ining PhP680 nga Ungka Flyover./PN
