SA MGA nagkalahinabu sang damlag lang, madamo sang nagapamangkot kon bala makabig pa nga sovereign country ukon state ang Pilipinas kon padayon ini nga magasunod sa kumpas sang mga pwersa gikan sa luwas sang pungsod.
May yara bala sang pagpasilabot ang mga dumuluong sa pagpalakat sa aton gobyerno? May yara bala sang kontrol ukon otoridad ang iban nga estado ukon entidad sa aton gobyerno?
May salig pa bala ang mga tawo sa aton kaugalingon nga korte? Ngaa mas nagahinugyaw kag daw kaangay nga may daku nga paglaum ang pagkabig sang iban kon may dokumento gikan sa luwas kaangay sang arrest warrant sang International Criminal Court ukon ICC?
Tuman ka bastante ang aton korte, nagahulag, nagagana, epektibo, kag sampaton sa pagtuman sang iya katungdanan nga mahatagan sang hustisya ang angay nga makabaton sini.
Bilang ordinaryo nga pumuluyo, indi naton kinahanglan ang madamo nga sahi sang interpretasyon sang kasuguan. Mismo ang mga abogado nagapuis kon sin-o sa ila ang may husto nga panan-awan kag argumento.
Kinahanglan gid bala sang iban nga abogado nga magpasundayag sang ila abilidad didto sa luwas? Ngaa kon diri, indi sila masiplatan? Wala sang higayon ukon oportunidad nga makapasalidad sila sang ila kaalam kag abilidad?
Ngaa kinahanglan pa naton magpangayo sang tabang sa luwas? Dalok bala ang hustisya sa Pilipinas? Ukon basi indi lang kita kompormesa desisyon bangud wala nagasantu sa aton ginalauman ukon wala nagapabor sa gusto naton matabu?
Katungdanan sang aton gobyerno nga ipatuman ang kasuguan, pangapinan ang iya pumuluyo kag sundon ang angay nga proseso para mapasabat ang isa ka akusado.
Indi dapat pagtugutan sang tagbalay nga sudlon ang iya puluy-an kag hunuson ang miyembro sang iya panimalay kag gilayon nga bitbiton lamang padulong sa isa ka lugar kag didto pasabton sa ginapasuni nga iya kasal-anan.
Indi ini dapat pagbuhaton. May dapat nga tumanon bilang pagtahod sa tagbalay. Bilang pagkilala sa otoridad sang tagbalay kag bilang sibilisado nga sahi sang pagpatuman sang kasuguan.
Kon tugutan naton nga matabu liwat ang kaangay nga natabu kay anay Presidente Rodrigo Duterte kag sa tuyo nga himuon kay Senador Ronald dela Rosa, madamo pa ang magasunod kag posible ang nag-usar sang sini nga instrumento sa pagpakahuya sa ila amo ang mahuy-an sa pagkambyo sang kapalaran.
Indi naton kinahanglan nga magbaisay sa punto legal, indi na kinahanglan magpaalam-alam. Kinahanglan lang naton nga manindugan nga dapat wala sang may magpasilabot sa dalagan sang aton hustisya, wala dapat sang may maglabaw sa gahum kag otoridad sang aton Korte Suprema sa pag-interpretar kag pagsaad sang desisyon may kaantanan sa aton mga kasuguan.
Dapat mauntat na ang pag-usar sang sini nga sahi sang padugi agud nga harugon, pahugon, kag pakahuy-an ang sin-o man nga Pilipino gamit ang armas nga papel gikan sa luwas.
Dapat ipanindugan naton nga makasarang ang aton lokal nga korte sa pagresolbar sa mga palamangkutanon tuhoy sa legalidad sang isa ka bagay ukon ideya.
Kon may kakulangan sa aton kasuguan, dapat ipaalinton kag maghimo sang suhestyon sa aton lehislatura agud nga mas mapabakod naton ang aton mga kasuguan agud diri mismo sa aton pungsod mapasabat naton ang kaangay nga Pilipino nga nakalapas sa kasuguan.
Una kita nga magdisiplina, una kita nga magpena, una kita nga magpasabat sa kaangay nga Pilipino. Dapat isikway naton ang anuman nga higayon nga may Pilipino nga ihaboy sa iban nga lugar kag didto manabat ukon mag-antus sang silot.
Ipanindugan naton ang aton soberanya. Ipabugal naton ang aton kinaiya. Solbaron naton ang aton problema. Indi naton pagtugutan nga may yara sang iban nga estado ukon entidad gikan sa luwas nga magpasilabot sa aton mga hilikuton, ilabi na sa paghatag sang hustisya sa mga natungdan.
Tun-an naton nga magsalig liwat sa dalagan sang hustisya sa Pilipinas. Kadamo kita sang mga patikang kag opsyon agud maagom ang ginahandom nga hustisya.
Magtimbang ang talom sang espada. Kon kaisa ang nagahakyaw amo pa ang mapilas.
Isalig naton sa korte sang pungsod ang tanan naton nga yamo. Idangot naton sa hudikatura ang tanan nga palamangkutanon sa legalidad. Tun-an naton nga batunon ang mga desisyon nga supak sa aton ginalauman.
Ipanindugan naton ang aton soberanya, indi lamang sa pulong, kundi labaw dapat sa buhat kag huna-huna.
Nagalikaw ako magdiskurso angot sa legalidad. Itugyan naton ina sa mga abogado kag sa mas nakahangop sa kasuguan.
Ipangibabaw lamang naton ang aton pagka-Pilipino nga hilway sa dikta, sa sugyot kag sa pwersa sang mga gamhanan nga mga dumuluong.
Dapat kita maghugpong tungod nga ginapahat-pahat kita sang sitwasyon. Mahapos kita nga lupigon kon was-ag ang aton sitwasyon.
Ang soberanya pangapinan, ini ang aton taming sa padihot nga makatiliplang. (bertladera@gmail.com/PN)
