MABUDLAY patihan kon sugiran ka lang nga may “corruption-free” nga gobyerno, taken together ukon sa kabug-usan. Nga sa aton personal nga experyensya wala pa gid kita, ugaling kag unfortunately, sing matudlo. May yara gid dira nga mga tulisan!
Of course, may yara man nga opisyales sa gobyerno nga may matarong nga pamatasan (honest, fair and just) kag masaligan sa ila pagserbisyo sa mga pumuluyo. Ugaling kay daw malaka lang ini sila.
***
Wala kita nagasiling nga ginbun-ag gid man nga makasasala ang tawo. Ang masiling ta lang nga sa kadamo sang tentasyon sa aton palibut, nga gatiaw-tiaw sang kahuyang sang aton pagkatawo, indi gid man naton malikawan ang makahimo sang kasal-anan, nga kabay mga venial (mamag-an) lang. Labi na gid kon mabaskug gid ang tentasyon.
Ang korapsyon sa gobyerno mas madali itudlo ini sa mga may matag-as nga pwesto nga pwede makagamit sang ila poder kag impluwensya agud matuman ang ila kaibug sa manggad kag sa poder nga sa masami mahatag man sang manggad.
Bisan ang Bibliya nagapaandam sa aton nga “Love of money is the root of all evil!” Unless, matagaan mo sing lubos nga importansya ang imo ispiritual nga kabuhi nga gakilala, labaw kag labi, sang Kasuguan sang Diyos nga nagatudlo sang pag-ululutod nga panimuot (brotherly love), pagka-mabuligon kag wala sing pagpamentaha sa isigkapareho – mga panimuot nga dapat isaisip sang aton opisyales sa gobyerno to deserve their good place in government.
***
By the way, sa isyu nga korapsyon angot sa flood control projects – ilakip mo na ang “surplus allocables” sa national budget – may luyag magpapati sa aton nga “corruption-free” ang flood control projects ni anay Presidente Duterte (2016-2022).
Katulad sang isa ka Facebook personality nga ga-insistir gid nga “corruption-free” and flood control projects sini.
Sa iya post nagpakita ini sang isa ka flood wall, nga may caption nga nagasiling” “klaro waay kurakot, klaro ang agi, dili mubaha, dili muawas. Tanawa.” (“There’s no corruption, the work is clear. It doesn’t flood, it doesn’t overflow. Look at this.”) Tarso! Haslo!
Wala siya kahibalo nga ginapa-imbestigar na ni President Marcos Jr. ang tanan nga nagpalpak nga mga flood control projects.
Galakip ini sang subong nga mga proyekto kag sang mga proyekto nanday Presidente Arroyo (2001-2010), Aquino III (2010-2016), kag ni Duterte sa Davao kag kung diin pa sa pungsod nga ginhampangan lang sang pagbinaha nga dala sang tatlo ka bagyo sadtong una nga binulan sang 2025.
Pati na gani si anay DPWH Secretary Mark Villar ni Presidente Digong, kag mga kasosyo, ginapa-imbestigaran man sa kapalpakan sang pila nila ka proyekto kag kon ano ang mga kabangdanan sang sining mga kapalpakan.
***
To be fair kay Digong, nakapatukod man ini, sunu sa DPWH, sang madamo nga flood control projects – mga 11,340 completed mitigation structures – agud isabat sa pagbinaha nga nangin problema man sang iban nga presidente.
In fact, sa isa kag tunga (1.5) ka tuig sa poder pa lang sang iya “Build, Build, Build” nga infrastructure program, may na-award na ini sang infra contracts nga naglab-ot sa sobra P500 ka Bilyon ka pesos (P500,725,544,251.07).
Sobra ini sa na-award nga project contracts sa siyam (9) ka tuig nga termino ni anay Presidente Arroyo nga nagbalor lang sang P168,545,812,449.02. May sobra isa ka Trilyon ka pesos (P1,023,219,806,721.84) naman si anay Presidente Aquino III sa sulod sang iya anom (6) ka tuig nga termino.
Ining mga contracts galakip sang nagakalain-lain nga mga proyekto (roads and bridges, schools, water systems, kag flood control projects) nga ginapa-implementar sa DPWH, kag sang iban nga ahensya sa ila obligasyon sa pagpatukod man sang ports, airports, kag other civil-works projects.
Pero, wala gid man bala sing anomaliya sa pagtukod sining mga proyekto? Kag makasiling kita nga “corruption-free” ang mga ini?
Sa isa ka report sang Philippine Center for Investigative Journalism (PCIJ), gin-stress sini nga wala kinalis ang natabo sa mga flood control projects sa panahon ni Presidente Digong sa iban nga presidente kung diin ang mga politiko kag public works officials nakigsosyo (colluded) sa ma-anomaliya nga pagpatuman sining mga proyekto upod sa mga unqualified contractors.
In other words, nagakatabo man ini sa pagpatukod sang mga Duterte flood control projects, nga dapat ma-imbestigar man diri sa panahon na ni PBBM.
Without doubt, salabton pa ini sang DPWH kag iban nga natungdan nga mga ahensya kung indi man mabasulan si Presidente Digong. Ang imbestigasyon dapat magalakip sang kung sin-o man ang may kahilabtanan, halin sa contractors tubtub sa DPWH officials kag sa Kongreso nga nakisawsaw.
Laban-laban, pareho man lang ini seguro sa natabo sa sining ulihi nga mga flood control projects, kung diin may natabo nga kickbacks, “tong-pats” (patong sa cost sang project) kag “taripa” sa paghulam, among others, sang subcontractors sang lisensya sang mga qualified contractors.
Ti, diin da ang “corruption-free” nga flood control projects ni Presidente Digong? Diin man da ang “corruption-free” sa nadula nga mga illegal drugs sa “War on Drugs” ni Digong nga ginpalasik kag ginpanginpuslan sang pila ka sungayan nga otoridad?/PN
