NATUBLAG ang mga health authorities sa report nga madamo sa mga nabakunahan ang wala na magbalik para sa ila ikaduha nga dose.
Tungod sini, naalarma gid ang mga health authorities kay dapat makumpleto gid ang pagpabakuna para sa mabaskug gid nga proteksyon sang nabakunahan kag ang publiko batok sa COVID-19.
Otherwise, indi mapaseguro ang epekto sang bakuna (vaccine). Ina tungod ang una nga dose panalawsaw lang sa kon ano ang posible matabo sa nabakunahan; ang ikaduha nga dose amo gid ang makapukaw sing lubos sang immune response sang tawo.
Pahanumdum ini sa mga bakuna nga naga-requirer sang duha ka dose kag duha man nga pagpatublok sa lang-at nga duha ukon tatlo ka semana.
Nagalakip ini sang Chinese Sinovac, Pfizer, kag AstraZeneca nga naaprubahan na sang aton Food and Drug Administration (FDA) kag na-administer na gani sa mga walo (8) ka milyon nga pumuluyo diri sa aton pungsod.
Ang Johnson & Johnson vaccine, nga nagakinahanglan lang sang isa ka dose agud makumpleto ang pagpabakuna, wala pa naton mabaton diri sa pungsod.
Tungod gani sang pagka-importante sining ikaduha nga dose, ginapangabay gid sang mga health authorities ang mga nabakunahan na sang isa ka dose nga magbalik gid sa tal adlaw nga natalana agud magpatublok sang ikaduha nga dose.
***
Ano gid bala ang problema kon isa lang ka dose ang mabaton sang nabakunahan, sunu sa mga scientist?
Sunu sa mga scientist, ang “efficacy” sang bakuna, ukon ang epekto sini, sa “controlled environment” sa laboratoryo, lain man sa “effectiveness” sini sa aktwal nga sitwasyon sa bukas (free) nga environment sa gwa sang laboratoryo.
Ang “effectiveness” sang bakuna, in particular, nagapahibalo kon ano gid ini ka-“effective” kag “safe” kon i-administer na sa luyag magbaton sining bakuna sa gwa sang laboratoryo sa “real world”.
Parti sa kinahanglan nga duha ka dose sang bakuna, ano na bala ang nahibal-an sang aton mga scientist?
Ang ulihi nga balita nga nabaton naton nagatudlo sa pagtuon sa United Kingdom sa mga bakuna nga AstraZeneca (92% efficacy) kag Pfizer (96% efficacy).
Ang aton ordinaryo nga paghangop sining “efficacy” sang bakuna amo nga sa 92% efficacy, 8% (100% minus 92%) ang pwede pa ma-infect sang COVID-19 sa mga nabakunahan na. Sa 96% efficacy, mga 4% ang pwede pa ma-infect.
Ano naman ayhan ang resulta sang pagtuon sang “effectiveness”, ukon aktwal na nga resulta sa gwa sang laboratoryo, sining mga bakuna, labi na gid kon sin-o ang laban-laban ma-infect pa sang COVID-19?
Ang pagtuon sang mga scientist, katulad sang ginhiwat sa Singapore, nagapakita nga nagakalain-lain ang natural nga immune response sang kada tawo.
May yara nga mahina mag-producir sang antibodies nga nagaaway sa virus. May yara man nga madamo-damo man ang ma-producir. Kag may yara man nga kaya mag-producir sang maximum nga kadamuon sang antibodies.
May yara man nga madasig mag-decline, ukon ang pagnubo sang kadamuon, sang mga antibodies. Kag may yara man nga madugay gawa ang pagpabilin sini kag handa sa tanan nga tion sa pagkig-away sa virus nga indi na gani seguro kinahanglan ang bulig sang memory cells.
Syempre, ang may mahina nga immune response ang mauna ma-infect sang COVID-19 sa sining mga nabakunahan na, labi na gid sa una pa lang nga dose.
Ang ikaduha nga dose, on the other hand, makahatag sing dugang nga kabaskug sa immune response, sa kadamuon kag pwersa sang mga antibodies, agud maaway sing husto ang mga virus.
In fact, napamatud-an ini sang ulihi nga pagtuon sa United Kingdom sang “effectiveness” sang Pfizer kag AstraZeneca.
Sunu sa sining pagtuon, nga nagalakip sang mas makalalaton nga delta variant halin sa India, ang una nga dose sang vaccine may “effectiveness” lang nga 26% tubtub 40% sa kaso sang mga symptomatic cases.
In other words, sobra sa 50% (60% tubtub 74%) sang nabakunahan ang natapikan sang COVID-19 sa una nga dose.
Sa natublokan na sang ikaduha nga dose nga sobra 200,000, mga 0.7% ukon 154 lang ang na-infect sang COVID-19.
No doubt, pamatuod ini nga kinahanglan gid ang ikaduha nga dose agud mas mapaseguro ang proteksyon batok sa COVID-19.
Gani, sa natublokan pa lang sang isa ka dose sang bakuna, indi gid pagkalimti ang pagpatublok sang ikaduha nga dose sa talana nga schedule ninyo./PN
