SA PANESTIGO sa Senate Impeachment Trial sadtong Agosto 17, 2026 ni Gina F. Acosta, Special Disbursing Officer (SDO) sa Office of the Vice President OVP), ginsiling niya nga “VP Sara Duterte-Carpio ordered the immediate release of P125 million in confidential funds” sa iya security officer nga si Colonel Raymund Dante Lachica, nga wala nabalibaran ni Acosta tungod sugo ni VP Sara.
Ining PhP125 ka Milyon nga confidential fund na-release kay VP Sara sa last quarter sang 2022, sunu kay Acosta, para sa iya Good Governance Program. Kabahin ini sang apat (4) ka bag nga tag-PhP125 ka Milyon nga gin-request ni VP Sara nga confidential fund nga dungan na-encash in P1,000 bills halin sa Land Bank of the Philippines.
Nangin problema ugaling ini ni Acosta kay gintugyan ni VP Sara ang pagbaton sang confidential fund kay Lachica, kag indi sa iya, agud si Lachica na ang mag-disburse sini upod si VP Sara.
Sa idalom sang government auditing rules ang authorized lang mag-disburse sang confidential funds amo ang disbursing officer, katulad ni SDO Acosta.
In other words, ang natabo amo nga si Lachica nag-akto, at the same time, bilang disbursing officer nga trabaho ni Acosta, kag nag-determinar man kon diin matupa ang confidential fund upod kay VP Sara. Nga naghatag sang duha-duha kon diin patup-on atong confidential fund.
Sang pamangkuton pa si Acosta kon para sa ano atong PhP125M, siling niya ang label sa bag nagasiling nga para ato sa Good Governance Program ni VP sa idalom sang iya Physical and Financial Plan (PFP).
Ining Good Governance Program, sunu pa gid kay Acosta, ga-cover sang OVP’s programs for the year, nga galakip sang Libreng Sakay, tree planting, kag financial and medical assistance, nga indi sakop sang galastuhan gamit ang confidential fund.
Ang Joint Circular No. 2015-01 ga-restrict sang confidential-fund expenditures sa specified purposes, nga galakip sang purchasing information nga may kaangtanan sa National Security and Peace and Order, pag-arkila (renting) sang mga salakyan para sa confidential activities, pag-mentenar sangg safe houses, makakuha sang Operational Supplies and Equipment, kag ang mabayad nga Qualified Rewards sa non-employee informers.
Sunu pa sa Prosecution witness nga si COA auditor Roderick Wamil, gingasto sang OVP ang PhP125M sa sulod lang sang 11 ka adlaw, nga wala sang detailed liquidation, sadtong Disyembre 21-31, 2022. “Unusual” ini sunu sa COA auditor.
Sa pag-testify pa ni Wamil, ining mga kakulangan (deficiency) nakita sa Physical and Financial Plan kag sa Accomplishment Report mismo.
Siling man ni Wamil nga wala ma-specify diri (PFP) ang mga activities kon diin magamit ang cash advance, samtang ang Accomplishment Report wala man nag-identify sang activities nga allegedly completed.
“Pangalawa po, hindi po sinubmit ng Office of the Vice President ’yung kanilang documentary evidence of payments as required under Item 4.12 of the Joint Circular 2015-01,” dugang pa ni Wamil.
“Napansin po namin na hindi po na-enumerate ng Office of the Vice President ang kanilang specific confidential activities na kanilang ginawa,” siling man ni Wamil, “para malaman po namin kung ’yung kanilang expenses ay among the allowable expenses as provided under the Joint Circular 2015-01.”
***
Seryoso ining mga akusasyon batok kay VP Sara. Sa bahin pa lang ni SDO Acosta, gasugid siya nga ginpangunahan ni VP Sara ang pag-disburse sang PhP125M nga confidential fund gamit si Lachica, nga, sa nahambal ta na, nagahatag duha-duha kon sa diin niya ini ginpatupa nga wala kahibalo si SDO Acosta.
Dapat sabton ini ni VP Sara sa Impeachment Court para matinluan ang iya ngalan. Otherwise, magapabilin ining panestigo mismo ni SDO Acosta batok sa iya nga isa ka kamatuoran.
***
By the way, ang kaso ni VP Sara parti sa confidential fund may similar nga kaso nga angot man sa paggamit sang confidential funds nga natagaan sing igtalupangod sang Korte Suprema. Ining kaso amo ang Ruiz v. People (G.R. Nos. 209073-74, January 27, 2025).
Ang Fact of the Case gasiling nga nag-request si Mayor Joseph Cedrick O. Ruiz sang Dapitan City sang cash advance sa balor nga isa ka milyon ka pesos (PhP1,000,000.00) halin sa Confidential and Intelligence Fund (CIF) sang siyudad covering sang bug-os nga fiscal year 2001 para gamiton, sunu sa iya, sa “post-election tense situation”.
Nalutos na sadto si Mayor Ruiz sa eleksyon sang Mayo 2021.
Ginpaagi ni Mayor Ruiz ining request sa kay Police Inspector Pepe E. Nortal, nga iya security officer.
Agud matigayon ang iya luyag, ginpilit gid niya ang rason nga “necessary” ang iya ginapangayo nga PhP1M nga CIF bisan gapangalag-ag pa ang Budget Officer, City Accountant kag Treasurer. Kag na-release gid ang iya ginpangayo nga PhP1M confidental fund.
Gintagaan pa ni Mayor Ruiz si Nortal sang PhP50,000 para kuno sa police operations.
Ang masadya kay wala gid ato ma-liquidate ni meyor pati na ang existing unliquidated cash advances niya.
Natublag si Nortal kay apektado siya. Dala sa wala na-liquidate ni meyor ang PhP50,000 nga ginhatag ni meyor sa iya.
Gnpasakaan ni Nortal si Mayor Ruiz sang kaso, kag nahulugan gid sing Guilty Verdict si Mayor Ruiz sa kaso nga Graft kag Malversation of Public Funds./PN
