SA MASAMI, kon tapos na kita sang aton kolum kag mapadala na ini sa editorial – naka-schedule ini kada Miyerkoles kag Biyernes sa Opinion Page sang Panay News – dayon naton bukas sa YouTube.
Ginahimo naton ini agud maka-unat-unat sang na-strain nga mga kaugatan kag agud malingaw man sa matahum nga mga ambahanon, masadya nga programa, ukon naluyagan tan-awon nga pelikula.
Sadtong nagligad nga Martes na-attract ako sa isa ka palagwaon sang mga foreigner – ayhan mga turista – nga ginakawilihan sang ila grupo nga mga beinte seguro ang kadamuon.
Sa tunga, may nagasaot nga isa ka itom nga lalake kag puti nga babaye sing Chacha sa tocar sang lokal (Waray) nga ambahanon kag musika.
Ginatutukan ini sila sang mga personal nga camera samtang ginakalingawan sa pagtan-aw sang mga kaupod nga interracial sa sulod sang isa ka daw ligwa man nga hulot. Ugaling lang kay bukas ini sa panan-aw sang publiko nga naka-online sa ila ginahimo.
May pila ini ka episodio sang pagsaot sang Chacha sa pila man ka bersyon sang Waray nga kanta.
Nagalakip ini sang mga ambahanon nga Anak-Waray Waray Chacha, Istorya Han Amon Pamilya Chacha, Kalaw Waray Waray Love, Problemay Isayaw Chacha, Panty – Waray Waray Chacha, kag iban pa.
***
Ang Chacha nga saot, sa orihinal nga tiempo Latina, popular sa mga kabataan sa Filipinas sang akon panahon. Mahapos ini matun-an sang bisan bag-o lang nag-alam sini. Tulod-butong lang ang standard nga pagsaot sini sa pila ka tikang, nga pwede updan sang patalikud kag pagtiyog sang nagaantadanay nga kapareha.
Isa ka formal kag mapagsik nga saot ang Chacha, nga gina-rekomendar sang mga ginikanan kag sa mga eskwelahan para sa kabataan tungod isa ini ka saot nga may disente nga mga hulag sang sumalaot.
***
Nakibut kita ugaling sa nakita naton nga pagsaot sini sang pila ka kapareha nga foreigner sa YouTube. Medyo mas mahulag sa orihinal nga pagsaot sang Chacha tubtub sa “dirty dancing” na nga masiling na naton nga binastos, nga indi naton luyag makita sang mga kabataan kay basi matuipan pa nila sa indi panahon sang ila pagka-inosente.
May ipit-ipit nga hugot sang ila lawas ang mag-kapareha, may pag-iwol-iwol sang bule (behind) kag pag-ayud-ayod sang babaye nga athag nga naga-enjoy sa iya ginahimo nga daw nagapanghankat sang pagkalalake sang pares.
Ginasabat man ini sang paghugot sang lalake sa balikawang sang babaye kag butong sagad sa ila pribado nga bahin sang pagkatawo. Katulad bala sang mag-asawa nga naga-romansa padulong sa hiligdaan agud maghilawas na.
***
Indi lang ang mga may legal nga edad kag may buot nga mga tumalan-aw ang nagatan-aw sang YouTube. Madamo dira ang mga kabataan nga ang ila curiousity makapukaw sang ila dutan-on nga balatygon sa indi husto nga panahon.
Siling gani sang Bibliya, “May panahon ang tanan nga bagay…” Indi pa panahon nga tudluan naton ang mga kabataan sang “intimacy” sa tunga sang babaye kag lalake katulad sing binastos nga pagsaot sang Chacha.
Malain pa kay ginagamit pa ining salawayon nga pagsaot sang Chacha ang aton lokal nga ambahanon kag maligdong nga pagsaot sa aton kultura sang mga matinahuron nga kalalakehan kag mahinhim nga mga kababayehan.
***
Wala naton ginabasol ining binastos nga pagsaot sang Chacha sa kultura sang mga foreigner. By any standard, ang binastos, binastos ina ya sa diin man nga kultura nga may pagtaha sa matarong kag talahaon nga relasyon sang babaye kag lalake. Ang wala lang nagataha sa sining gawi nga binastos, amo man lang ina sila kag indi tanan sa ila kulutra.
Tungod sini, luyag ta ipaabot sa mga natungdan nga mga opisyales sa mga Waray nga lugar sang Samar kag Leyte, kag kon diin pa sila nagapuyo – lakip na kita tanan nga Filipino – nga natandug sining kabastusan sang mga foreigner sa pagsaot sang tani formal nga pagsaot sang Chacha, nga luyag ta tan-awon nga ginasaot sang aton kabataan kag indi sa bastos nga ejemplo sining mga foreigner.
Tani may mahimo kamo nga mga opisyales naton agud mapunggan ang pagpagwa sining binastos nga saot. Kag kon indi ninyo masarangan, at least makondena ini sa publiko. (w_mateojr@yahoo.com/PN)
