GINAHUBLASAN sang kamatuoran ang mga akusasyon nga ginahaboy sang mga naga-akusar sa impeachment trial batok kay Vice President Sara Duterte. Kahibalo man ang tanan nga ang ila lihok sugo sang pulitika, luyag nila nga kakason si Duterte agud mahawanan ang ila dalan sa palaabuton nga eleksyon sa tuig 2028.
Nagatakingking ang mga argumento nga napasad sa indi mapag-on nga balasehan. Mahapos gub-on ang mga testimoniya nga wala sang salandigan. Tuman ka gabok ang mga sugilanon nga gintahi-tahi sa paminsaron.
Sa nakalipas nga inadlaw, nasaksihan man naton kon paano nagakapun-od ang mga testigo nga ginpresentar sang prosekusyon. Sa pinakaulihi, nabatain man naton si NBI Director Melvin Matibag sa iya pahayag nga wala siya sang personal nga ihibalo sa mga akusasyon nga ginahaboy batok sa bise presidente.
Ini ang rason kon ngaa dapat sundon ang ginatawag nga rule of law kag ang pagtuman sa rules of court. Sa bisan diin nga patag, sa ano man nga sahi sang taksanay, dapat may patakaran nga ginasunod agud mangin patas para sa magtimbang nga bahin. Wala sang magsobra kag wala sang may agkabus. Alalangay ang pagtakus sa matarong nga talaksan.
Tungod kahibalo man ang tanan nga pila lang ang abogado, may pormal nga paghanas, kag nakahangop sang proseso sa bahin sang legalidad, kinahanglan ang pagtuman sa husto nga pagsulundan.
Lantawa ang magahusgar. Bisan pa nga malawig nga panahon na sila sa pagpanerbisyo, apang tuhay ang sistema ukon padugi sa korte, ang pagtuman sa mga pagsulundan, kag ang mga buluhaton nga abogado lang ang makahangop. Tuhay ang sistema sa pag-obra sang kasuguan kaysa sa pagpatuman sini, ilabi na kon yara na sa korte.
Indi mapabugal sang mga mamalidha ang ila kalawigon sa pagserbisyo kag kadamuon sang nahimo nga kasuguan tungod tuhay ang trabaho sang nagapatuman kag naga-interpretar para sa hustisya.
Gani, impoprtante ang rule of law kag rules of court. Dapat magaserbe nga giya ang mga ini sa tanan nga ginahikutar sa sulod sang impeachment court agud may patas nga giya kag sulundan agud indi madisbentaha kag maabusaran sang iban.
Kon palutsan lang sang mga dokumento nga indi notaryado, kag indi pirmado, mangin disbentaha sa gina-akusar. Kag magapinagusto ang naga-akusar sang pahabyog sang mga dokumento nga sa pamatyag niya may bug-at kag makatum-ok sa akusado.
Dapat hugton ang pagpatuman sang rule of law kag rules of court, ilabi na nga ang kadamuan sa mga senator-judges wala sang background sa kon paano mangin huwes sa regular nga korte. Posible nga ang ila paghusgar tuhay sa talaksan sang mga huwes sa regular nga korte. Posible nga magapangayo sila sang giya sa ila masaligan nga mga abogado kon paano apresyaron ang mga ginapresentar nga argumento.
Maathag ayhan ang ila hangop sa kada bayluhanay sang punto sang mga abogado nga nagadiskurso? Makakumbinse ayhan sa ila ang mga pahayag sang testigo? Maapresyar ayhan nila ang pagtinguha sang abogado sang depensa nga gub-on ang pahayag sang testigo?
Kahibalo kita ang ang tanan nagapasakop sa proseso tungod ila katungdanan kag tungod sa ila kahimtangan sa pulitika.
Ang iban sa mga senador may mga panukmaon kag pamahog nga kinahanglan atubangon. Kinahanglan nga hampangon kag uyangan sang panahon agud nga indi maguot kag indi mabutang sa disbentaha.
Ang mga kongresista nagahimakas man nga mapadayon ang salida sang impeachment trial agud nga indi matutukan ang flood control scandal. Kahibalo sila nga kon magdalom ang imbestigasyon, maguot man ang iban sa ila nga may madalom nga partisipasyon sa sini nga kontrobersiya.
Sa subong pa lang, bisan ano pa ang bayluhanay sang punto, nakahimo na ang iban nga senador sang ila desisyon. Nagapaanod na lang sa sitwasyon. Ginasakyan ang higayon agud libre sa makita kag mabatian sa traditional kag social media.
Nagapati kita nga ang paghimo nila sang desisyon nagasandig sa mangin hutik sa ila. Ayhan hutik sang ila abogado nga masaligan nga makapahangop sa ila sang sitwasyon, ukon ayhan hutik sang mga gamhanan nga may impluwensya sa ila mangin desisyon.
Bisan ano pa ka damo sang santik sang argumento ukon palabtik sang mga diskurso, mas gamnhanan kag mangibabaw ang desisyon nga gindul-ong sang hutik sa mga dulunggan.
adamo sang nagalantaw nga mga abogado, huwes kag may ihibalo sa kasuguan, lakip ang mga ordinaryo nga pumuluyo nga lunsar nagatuon sa ginahiwat nga proseso.
Tanan may yara na sang nadihon nga konklusyon, kag may mga panan-awan sa mangin direksyon sang sini nga impeachment trial.
Para sa iban, ang nagakatabu isa lang ka kalingawan apang may matun-an.
Ang iban, nagakadulaan na sang gana sa pagpati ang ang desisyon sang mga senator-judges nahuman na.
Dapat mangibabaw ang hutik sang konsensya, ang hutik sang hustisya, ang hutik sang kadalag-an sang banwa, kag indi ang hutik sang mapintas kag mapiguson nga pamulitika. (bertladera@gmail.com/PN)
