[av_one_full first min_height=” vertical_alignment=” space=” custom_margin=” margin=’0px’ padding=’0px’ border=” border_color=” radius=’0px’ background_color=” src=” background_position=’top left’ background_repeat=’no-repeat’ animation=”]
[av_heading heading=’LABAY MAN AKON ‘ tag=’h3′ style=’blockquote modern-quote’ size=’30’ subheading_active=’subheading_below’ subheading_size=’15’ padding=’10’ color=” custom_font=”]
BY RUNJI ROCIO JAMOLO
[/av_heading]
[av_textblock size=” font_color=” color=”]
Monday, October 23, 2017
[/av_textblock]
[av_textblock size=’18’ font_color=” color=”]
DAW kasan-o lang nagsugod ang una nga semestre sang klase sini nga tuig. Karon tapos na ang kadam-an. Tapos naman ang internship sang iban. Sa amon waragwagan, nagahingapos naman.
Halos katluan (30) ka Communication students sang West Visayas State University (WVSU) kag sang Central Philippine University (CPU) ang nagpakamaayo nga magpaidalum sang ila internship sa Radyo Pilipinas (sadto Radyo ng Bayan).
Ang internship sa radyo bahin sang college program nga mahanas ang mga estudyante sa work environment kag demand sang trabaho sa radyo. (May kasubong man sini nga exposure ang mga estudyante sa Journalism o Development Communication). Sa masami, apat tubtub lima ka bulan nga exposure ukon 200 oras nga dapat kompletuhon.
Bilang mga interns, ginatudluan sila kon paano naga-operate ang estasyunan sang radyo kag may kahigayunan nga mag-host o mag-produce sila sang isa ka programa o segment, paagi sa pagsulat sang script, magpangita sang balita, mag-interview sa mga tawo sa likod sang mga balita kag magkadto sa lugar nga natabuan sang event.
Labing maayo kon very good to excellent ang ila communication skills sa Hiligaynon, Filipino kag English.
Bangud sa senior year sang Communication program ang internship, ginalauman nga armado na sila sang writing skills, hosting skills kag production preparation. Indi naman bag-o sa ila ang data gathering kag live reporting bangud ang iban sa ila nakaagi na volunteer reporters sang iban nga waragwagan sa ila election coverage.
Ginpadala sila sa scene of incidents. Ginapakuha sang detalye sang hitabo. Nag-interview sila sa mga tawo nga may kahilabtanan sa balita. Nag-cover sang events. Naghimo sang ila scripts. Naka-experience sa pag-deliver sang live reports. Nagsulat sang ila balita.
Bilang ila internship supervisor sa amon waragwagan, nahatagan ako sang katungdanan nga magtudlo sa ila… pro bono (Latin phrase para sa professional work nga boluntaryo nga ginahimo apang wala sing bayad.) Thank you lang ang ginalauman nga balos.
Ginahakus ko ini nga kawang gawa kay ako sadto nakaagi man intern sa mga estasyunan sang radyo, telebisyon kag local nga publishing house diri sa Iloilo. Para sa akon, “I am paying forward” sang kabubut-on sa pagbaton man sadto sa akon sang akon mga mentors.
Nadumduman ko pa sang final semester sang akon Mass Communication program sa St. Paul College of Iloilo. November 1979 – March 1980, ginlibot ko ang mga media organizations.
Una ko nga internship sa defunct nga waragwagan sang DyRP sa tabuk lang sang amon eskuelahan. Drama sadto ang uso nga programa sa radyo gani kadam-an nga internship hours ko ginhinuyang ko sa pag-collate sang mga scripts nga nakasulat sa onion skin nga papel bangud pila ka kopya gawa ang ginahimo sang script writer. Nawili ako sa pagpamati sa ila kay bisan nagakuruyapot na ang mga letra sang ila carbon paper copy, matalunsay gihapon ang ila pagbasa kag pag-produce sang drama. Pila ka nahut man lang sa ila ang talents pero duha o tatlo pa ang ila mga papel. Ang isa ka talent naga-boses bata kag tigulang pa. Nakontento na lang ako sa pagpanilag kag paghatag sang ayuda sa sound effects kasubong sang pagpanuktok, pagsira sang puertahan, eskrimahay sang espada kag pagbuhos sang ula sa atup (paagi sa pag-ula sang monggo sa sin).
Sadto, wala na nagahimo pa sang script ang mga newscasters. Derecho sa Hiligaynon ang ila broadcast gamit ang pahayagan nga nakasulat sa English. Makadalayaw ang ila katigda kag ang kalidad sang ila mga boses.
Ang FM Radio internship ko sadto amo ang sa DyMB-FM. Siguro indi na kilala karon ang mga bantog nga disc jockeys sadto. May mga kahigayunan nga ginapahambal ako sa mikropono kasubong sang time check. Maestro namon sadto sa Marketing class ang isa sa mga DJs gani daw wala man ako sang may kahadlok sa iya. Ang amon college professor nga si Allen Del Carmen nagtudlo sa amon kon paano i-prepare ang playlist, kon paano mag-segue kag kon paano ang pasunod ang isa ka ambahanon sa isa. Halimbawa, kon guitars ang instrument, sundan sang ambahanon nga kasubong man nga klase sang instrument ang sa una sini.
Nagakurog ang akon kamot sa pagbutang sang long play o 45 sa turntable kag pag-spin sang music kay wala gani kami sadto sang radio phono sa amon balay. (Indi katulad subong nga sagad ang mga bata sa pagpangita sang ila playlist.)
Ang akon TV intership, sa isahanon lang nga television station sadtong 1980, ang IBC-12. Nag-production assistant man ako sa Dinagyang coverage sina nga tuig kon sa diin na-star struck pa ako sadto kay Dina Bonnevie nga Miss Magnolia kag iban pa nga atista. Nami gale mag-obra sa media kay may kahigayunan na makakita ka sang artista!
Sadto ang newspaper internship ko sa Diolosa Publishing House. Indi na seguro makilal-an sang mga ulihing tubo ini nga publishing house nga yara nahamtang sa kilid sang Iloilo River sa tiilan sang Forbes Bridge. Sa karon, amat-amat na nga ginaguba ang balay agud mangin palaagyan sa isa pa gid ka phase sang Esplanade.
Madamo na nga mga Communication students nga nag-agi internship sa amon estasyon. Kon daw sa ano na ako ka dugay sa radyo, amo man sina ka lawig ang knowledge sharing ko sa mga interns ko. Una sang sa Bombo Radyo kag tubtub subong sa Radyo Pilipinas.
May mga na-coach ako nga mga interns halin sa WVSU, sa St. Paul University Iloilo, sa University of Iloilo, sa CPU, sa University of San Agustin kag bisan sa University of Antique. Ang iban pa sa ila mas mataas pa ang nalab-utan sa ila mga handum bilang communicators. Successful na sa ila mga nalab-utan.
Ang karon nga mga Comm. Interns sa CPU amo sanday Izza Cassandra Abolucion, Elsbeth Amancio kag Jynea Baldevarona.
Ang mga gingabayan ko nga WVSU radio interns nagalakip sa kanday Mark Neil Abiera, Faiz Fadhil Al Mukhani, Kimberly Amar, Ryan John Apalacio, Romeo Bernacer III, Terie Loryjil Caceres, Ritchie Claire Castillanes, Jelora Faith Cedazo, Ira De Jose, Israel John Flaviano, Anna Mae Gallego, Jexian Khee Gastar, Ron Steven Javellana, Ramia Macaro, Shawn Michael Mallorca, Djhoanna Obispado, Jimmy Pasco Jr., Eiseen Mae Ruelo, Darylle Marie Sarmiento, Rishi Kent Sotillanosa, Erna Jane Superable, Khen Joshua Terco, Jhunvangel Tumbukon kag Ma. Fe Vergara.
Kasubong sang tanan nga mga pamatan-on nga nagapaninguha para sa ila palaabuton, handum naton ang ila kadalag-an. Kami nga yari na sa media, nakahanda sa paggabay. Kabay nga gikan sa ila hubon magatuhaw ang mga sampaton nga mediapersons. (runjirjamolo@gmail.com/PN)
[/av_textblock]
[/av_one_full]
