SANG SINI LANG, ang DILG nag-isyu sang Memorandum Circular No. 2026-006 agud istriktuhon ang pagpatuman sang Anti-Epal Policy.
Ginmando dayon gani sini ang pagpangkakas na sang mga ngalan, larawan (images) kag kanawong (likeness) sang mga public officials halin sa tanan nga “govt-funded projects, programs, activities kag properties”.
Lakip diri ang logo, initial, color motif, slogan ukon bisan ano nga identifying symbol ang makita sa mga signages, markers, tarpaulin, kag ang kahawig nga mga materyales nga nagapakilala sang kaangtanan sang public official, labi na gid sang mga pulitiko, sa mga ini nga nagastuhan ukon ginagastuhan sang public funds.
Gin-stress pa ni DILG Sec. Jonvic Remulla nga ang mga ini indi dapat gamiton para sa personal promotion, tungod ginapondohan ini sang buhis sang taxpayers, sa kabug-usan, kag dapat ang kredito dira makadto sa mga pumuluyo kag indi para sa political promotion sang pulitiko.
Ginalikawan man sini ang paggamit pa sining mga epal materials sa pag-claim sang personal credit nga nagapapati sa mga pumuluyo nga natigayon ining mga kaayuhan paagi sa ila ikasarang, gali kay wala gid sila kalabot-labot dira.
***
Of course, sugot kita sa sining DILG Anti-Epal Policy, bangod sa malain mismo nga experyensya sang mga pumuluyo parti sa sining mga epal nga ini. Pagpatalang (deception) lang ang kalabanan sini.
Ginapapati lang sini ang mga pumuluyo nga ang pulitiko ang nagduso kag nagpatigayon sining mga govt-funded projects, programs, activities kag properties paagi sa ila pagpaningasug kag ikasarang, gali kay wala sila kalabot-labot dira.
Labi na gid ang mga proyekto nga napondohan na sa National Budget (GAA) kag ang pagpatuman sini obligasyon na sang DPWH kag iban pa nga ahensya sang gobyerno nga indi na kinahanglan entrahan pa sang mga pulitiko.
***
May daku ugaling nga problema sa pagpatuman sining Anti-Epal Policy, kay sa pagkadula sang ining mga epal materials, ginadula ta man ang kinamatarong sang mga pumuluyo sa paghibalo sa mga kaayuhan nga nahimo man sang mga public official sunu sa ila gid pagpaningasug kag ikasarang nga dapat man kilalahon sang mga pumuluyo kag pasalamatan.
In fact, “unfair” man sa public official nga itago sa mga pumuluyo ang kaayuhan nga ila gid nahimo sing bunayag (honest), kapin pa kon ang kredito makadto pa sa indi deserved.
Tungod sini, bagay lang nga hibaluon kag athagon gid sa ining Anti-Epal Policy kon ano gid ang mga “specific exceptions” nga posible mahimo nila nga indi maka-violate sining epal policy.
***
Tungod man kay indi ma-specify sing maathag ang buot silingon sang Constitution, pati na ang mga enabling laws and regulations, naniguro ang pila ka LGU agud magpasar gid sang ila mga enabling nga mga ordinansa angot sa sining Anti-Epal Policy.
Katulad sang Ordinance No. 2025-006 sang Naga City sa Bicol nga nagapatuman sang PhP5,000-fine kag/ukon 30 tubtub 180 ka adlaw nga pagka-bilanggo, luas ang pagsabat sang mga kagastuhanan sa pagkakas sining mga materyales.
Yara man ang Anti-Epal Ordinance of 2022 sang Pasig City, nga nagasukot man sang PhP5,000 nga fine nga may upod nga pagkabilanggo sa indi magkubos sa anom (6) ka bulan.
Wala man ugaling ginapahayag sa ining mga ordinansa ang specific gid nga exceptions, kag kon ano ang paghangop sang mga ini nga posible maka-exempt sa penalidad kon himuon ini sang public official.
Katulad abe sang panindugan ni Iloilo City Liga president Irene Ong, samtang wala pa sing naaprubahan nga Anti-Epal Odinance ang siyudad, nga “Indi sakop sang Anti-Epal Policy ang mga posters nga may itsura sang alkalde nga ginapatapik sa sulod sang barangay hall.”
Ginaupdan naton ining panindugan ni Kap Ong nga mapasugtan ang pagpaskil sang larawan ni Mayor Raisa sa barangay hall bilang pagpakita sang respeto sa kay meyor sa iya pagpamuno sa siyudad.
Ang pagsulundan sa katilingban indi lang ginagamhan sang Constitution kag sang mga enabling laws kag regulasyon, kundi lakip man dira sng well-entrenched nga mga tradisyon nga gina-respeto naton bilang kabahin na sang aton kultura.
Katulad sang paghatag sang respeto sa aton katigulangan kag mga pamunuan sa ila poder sa pamilya kag sang aton katilingban.
Tungod sini, segurado naton nga may madumduman pa gid nga mga exception ang iban sa aton sa idalom sining Anti-Epal Policy.
In fact, kay ang isyu batok sa pamulitika, pwede gani mangin exception dira ang mga pahibalo nga gasugid lang sang matuod sang naamot nga pagpanikasug sang mga public official.
Katulad sang higayon nga maka-coordinate ang LGU, nga ginpasugtan ni PBBM sa pag-ayu ni Mayor Raisa, sa DPWH agud ma-amendar kag mapatigayon ang mas mabungahon nga pagpatukod sang proyekto.
Sa balita nga nabaton naton, may hingyo si Mayor Raisa sa DPWH nga pasangkaron pa ang alagyan sang tubig baha sa idalom sang bikelane road.
Nga kon pasugtan, matudlo ini nga significante nga amot ni meyor para sa kaayuhan sang mga pumuluyo nga indi masiling nga pamulitika.
Kag ayhan matugtan ang signboard nga nagasiling: “Salamat sa DPWH sa pagpasangkad sang alagyan sang tubig baha sa bikelane road. – Mayor Raisa.”
Kag, ano man ayhan ang masiling naton sa mga government slogan katulad sang Ceboom sang Cebu, USWAG sa Iloilo City, kag sang “Bagong Pilipino” mismo ni PBBM?/PN
