INDI kinahanglan nga abogado ukon propesor sa pilosopiya ang bisan sin-o sa aton agud makapanindugan nga pwede mapasakaan sang kaso kag mapamatbatan ang isa ka Filipino sa idalom sang husgado sang iban nga pungsod.
Nga matabo man sa mga foreign national diri sa aton pungsod, sa ngalan sang mutual respect kag common concern sa criminal justice system nga makilala man sang kada pungsod.
Much of that nahibal-an kag naintiendihan man naton nga mga ordinaryo nga mga pumuluyo sa aton adlaw-adlaw nga pagtuon sa aton palibut, nabasahan, experyensya, pakigsalamuha sa mga mangin-alamon, kag sa mga desisyon sang gobyerno.
Katulad sang pagkapriso sang pila naton ka mga OFW sa iban nga pungsod tungod sa paglapas sang kasuguan sang host country, nga mahimo man naton diri sa mga foreign nationals nga makalapas man sang aton mga kasuguan.
Ukon sang isa ka kasimanwa naton nga makasala sa iban nga pungsod samtang nagapuyo na diri sa aton pungsod nga pwede naton iyaub (surrender) sa hurisdiksyon sang iban nga pungsod sa idalom sang isa ka extradition treaty, katulad sang yara sa tunga sang Filipinas kag Estados Unidos.
Ejemplo sina amo ang extradition treaty, ukon kasugtanan, sa tunga naton kag sang Estados Unidos agud mapa-surrender ang isa ka akusado sa hurisdiksyon sang husgado sang Estados Unidos, katulad sang gina-request sini nga i-surrender sa ila si Pastor Quiboloy agud atubangon ang iya gina-alegar nga mga krimen didto.
Ukon tungod kay isa kita ka state party sa International Criminal Court kon diin, sa idalom sang Rome Statute, pwede kita makapasaka sang mga kaso sa ICC batok sa mga ginareklamuhan naton sa paglaum nga makaangkon dira sang “just and fair” trial nga indi naton maagom sa husgado sang aton kaugalingon nga pungsod sa tion nga ato.
Katulad sang kaso karon ni anay Presidente Duterte sa ICC nga Crimes against Humanity angot sa linibo nga drug kag civilian suspects nga gin-alegar nga napatay sa War on Drugs nga wala matagaan sang “fair and just” trial, kag instead napatay paagi sa iligal kag mapintas nga extrajudicial killings (EJK).
Ginaatubang ini nga murder cases sa karon ni Duterte pagkatapos nga gin-surrender siya sang aton gobyerno sa hurisdiksyon sang ICC sa reklamo sang mga biktima sang EJK diri sa pungsod.
Sa madumduman pa sang mga pumuluyo, nag-withdraw sa Rome Statute ang Filipinas sa hingyo ni Duterte sadtong Marso 17, 2019 agud malikawan nga maakusahan sa ICC.
Pero applicable pa gali nga maakusahan siya sa ICC tungod natabo yadtong ginaalegar nga mga EJK bag-o pa ang pag-withdraw sa Rome Statute.
Natabo yadtong ining ginaalegar nga mga EJK sadtong Noyembre 1, 2011 tubtub Marso 16,2019 sa akusasyon sang mga pamilya sang mga biktima sang War on Drugs ni Duterte.
Mga 6,000 ang napatay sa War on Drugs sa pag-aku sang kapulisan, apang mga 30,000 gid siling sang mga human rights advocates.
Mangin kapalaran man ini ni Senador Ronald “Bato” dela Rosa, bangod siya sadto PNP chief, ang “berdugo” ni Duterte sa tion sang War on Drugs.
Sadtong Nobyembre 6, 2025 pa nabaton sang aton gobyerno ang Warrant of Arrest halin sa ICC batok kay Senador Bato, nga ginpresentar sa iya sa pagbalik na niya sa Senado, pagkatapos nga nangindulaan siya sang mga pitu (7) ka bulan tungod seguro sa balita nga nahulugan na siya sang Warrant of Arrest sang ICC.
Gin-expect sang NBI nga mabaton na ini ni Senador Bato kag magpadakop sang iya pagbalik sa Senado sang Mayo 11 tubtub Mayo 14 kon san-o nag-eskapo na siya.
Ang pagpresentar sang Warrant of Arrest kay Bato katulad man ato sang natabo sa kanday Senador Trillanes kag Leila de Lima sa Senado, nga bangod sining ila experyensya gabalewala sang epekto sang Protective Custody nga ginhulog sang Senado sa idalom na ni bag-ong Senate President Alan Peter Cayetano pabor kay Senador Bato.
Pero taliwas ang natabo kay wala ginbaton ni Bato ang ICC Warrant of Arrest didto sa Senado kag nag-eskapo sa pagpatigayon kuno mismo ni Cayetano kag sang iya grupo nga resulta sang Failed Protective Custody. Aba, lawmakers pero ga-harbor sang fugitive!
Tinarso man inang panawagan ni Bato nga buligan siya sang “gamhanan nga mga pumuluyo“ agud matagaan sang ginasiling niya nga hustisya para sa kapareho nga Filipino. Sa wala kaluoy nga pagpamatay sang mga kapareho mo man nga Filipino nga wala natagaan sang ila kinamatarong sa “presumption of innocence until proven guilty” sa War on Drugs ni Digong?
“Ti, paano na lang ang kinahanglan nga hustisya sang mga biktima sang EJK (nga Filipino man) nga deserve gid nila (sangsa katulad mo nga gapaluoy-luoy nga berdugo)?” pamangkot gani ni Janine Gutierrez sa iya Reddit post./PN
