GINA-selebrar naton sa adlaw nga ini, Disyembre 18, ang ika-164 nga pagkatawo sang Ilonggo national hero nga si Graciano Lopez Jaena.
Una siya nakilala sa iya fictional nga libro nga Fray Botod. Akig sini ang mga prayle sa Filipinas, gani nalagyo siya sa Espanya.
Diri ginpundar niya ang pahayagan nga La Solidaridad kag ginpangunahan ang Reform Movement sang mga Filipino sa Madrid upod kay Dr. Jose Rizal kag Marcelo H. del Pilar.
Ginadumdum naton siya diri sa Iloilo paagi at least sa isa ka programa sa atubangan sang iya istatwa sa Jaro Plaza.
Bugal ini si Lopez Jaena sang tanan nga mamahayag nga Ilonggo kag sang bug-os nga pungsod. Mabuhay ang mga mamahayag nga Filipino!
***
Mas importante sa aton nga mga Filipino ang mapaseguro nga maamligan kita sa peligro sang COVID-19 vaccine, labi na gid kay napasugtan lang ini sa karon sa idalom sang Emergency Use Authorization (EUA), sangsa itudlo lang kita sang aton gobyerno kon diin magkuha sini.
Sunu kay President Duterte napasalig na siya sang China nga makakuha kita sang COVID-19 vaccine dira sa ila, although pwede man kita makakuha sa iban nga pungsod, katulad sang iya sang Pfizer sa United Kingdom.
Daku ang kabalaslan ni Presidente Duterte sa China tungod sa gin-utang sini sa China para sa iya Build.Buld.Build nga infra projects. Amo gani nga indi siya seguro makapangindi nga makakuha sini sa China.
Apang lain man ang aton kabalaslan sa pagpatukod sini nga mga proyekto, nga pwede ta man mabayaran nga may interest pa. Kag lain man ang kabuhi kag ikaayong lawas sang aton pumuluyo nga, kon matabo, indi mabayaran sang ano man nga kantidad.
Tungod sini, seguruhon naton kon diin makakuha sang bagay nga bakuna. Dapat tagaan naton sing kahilwayan ang mga pumuluyo sa pagpili kon diin sila magkuha sang bakuna nga may salig sila. Indi kay piliton kita sang aton gobyerno sa luyag lang sini nga daw si Hitler nga nagadaga sang ila kabuhi agud matuman lang ang iya ambisyon.
Gani upod kita sa tindug ni Quezon City Mayor Joy Bemonte nga mapabakuna lang pagkatapos nga maseguro sang aton Food and Drug Adminitrasyon (FDA) nga hilway gid kita sa peligroso sang side effects sang aton makuha sa luas nga vaccine.
Sang sini lang, ang United Arab Emirates, nagpahayag nga ang efficacy sang Chinese-made (Sinovac) vaccine tubtub 86 ka porsyento lang, samtang ang Moderna Inc, kag Pfizer upod sa BioNTech SE may efficacy rate nga 94.5 percent kag 95 percent, respectively.
Kon matuod ini, sa diin pa abe kita nga mga Filipino magpabakuna kundi sa sining mas masaligan nga mga manufacturer nga taga-Uropa.
Of course, maayo gid ining suhestyon ni Mayor Belmonte nga maghimo ang aton FDA sang kaugalingon nga pagsiyasat kon ano gid ka “effective and safe” ang ining mga vaccine nga pwede kuhaon sang aton gobyerno.
In other words, indi kita basta magsalig lang sa ining mga pahayag. Dapat maghimo gid kita sang aton pagsiyasat sandig sa kon ano gid ang bagay sa kapinasahe sang mga Filipino sa ila pagkatawo bilang liwan nga rasa.
Dapat seguruhon gid sang FDA kon ano gid ang bagay nga doses sang vaccine para sa ila sunu sa edad kag kahimtangan sang ikaayong lawas. Subong man ang ingrediente sang vaccine nga bagay lang sa biological component sang Filipino kag ang posible makapalain sa iya. Katulad sang posible nga peligro sa allergic reaction halin sa composition sining vaccine, kag ang pagpangamdam in advance sa sining posible ng mga peligro.
In fact, dapat gid man nga may masusi nga review ang aton FDA sang resulta sang mga clinical test sang sining vaccine nga gina-rekomendar sa aton. Nga daan pang-Emergency Use pa lang ining mga vaccine.
Kag kon may idugang pa kita sa resulta sang mga clinical test nga ini, ipatuman ta gid ini agud maseguro gid nga hilway sa peligro ang aton mga pumuluyo.
Dapat may natun-an man kita sa natabo sang pagpabakuna sa dengue, nga tungod sa kakulangan sang pag-review sng husto sang paggamit sini madamo nga mga kabataan, sunu sa akusasyon sang mga ginikanan, ang napatay kag nabutang sa peligro. Ining mga akusasyon yara na sa korte sa pagpanguna ni Atty. Acosta sang Public Attorney’s Office (PAO)./PN
