TUMAN ka pintas ang pagtratar sang syudad sa mga pumuluyo nga nagahimakas agud nga makalampuwas sa kapigaduhon, ilabi na sa sini nga panahon nga may krisis sa langis.
Nasaksihan sang tanan kon paano harugon sang mga tinawo sang syudad ang mga nagabolante. Nagapulaw-bugtaw na sila para may ipakaon sa ila pamilya kag may igasto sa ila mga kinahanglanon. Wala na sila nagaganar sang pila ka libo labaw sa ginaganar sang mga opisyales sang syudad. Nagakomporme sila sa kon pila lang ang ila kita kag ginapaigu sa ila kinahanglanon. Kon supisyente ang kita, kalipay. Kon kabus ang bente, panghayhay.
Kuntani, una nila nga ginsugilanon ang mga nagabolante kon ngaa yara sila sa palibot kag ngaa nabudlayan sila magtuman sa ordinansa. Dapat ginakuha ang ila sentimento agud mahibaluan ang masunod nga tikang nga pagabuhaton sang syudad.
Ang pagdumala sang gobyerno nasandig sa mga siyentipiko nga mga datus. Dapat may numero nga tamdan agud nga mas mapag-on ang paghimo sang desisyon. Indi dapat pag-ipangibabaw ang emosyon kag gilayon nga mag-akto nga wala sang kabalaka sa tawo.
Tandaan naton nga ang gahum sang mga otoridad gikan sa pumuluyo. Ang katungdanan sang gobyerno amo ang pag-amlig kag pagserbisyo sa pumuluyo, indi ang magserbe nga suluguon sang mga manggaranon nga negosyante ukon mga impluwensyado nga tawo.
Ang gobyerno amo ang dapat una nga magpangapin sa pumuluyo kag indi angay nga mangin instrumento agud nga magwahig sa iya nasakupan.
Kon uuna kamo nga namangkot sa mga nagabolante kon ano ang nagtulod sa ila pagplastar sang ila baligya, kuntani nahibaluan ninyo gikan sa ila ang mga rason.
Dapat ginhambalan ninyo anay sila nga ante mahinambalanay kamo pagkasunod nga adlaw antes sila makahumlad sang ila baligya agud mahibaluan nila ang patakaran nga ginapatuman sang syudad.
Dapat sibilisado ang naga-uyat sang poder. Dapat may pag-ulikid ang nagasweldo sa gobyerno. Dapat kahibalo magpamati ang busog nga empleyado gikan sa ginabaton nga benepisyo sa gobyerno.
Liwaton ko, isa ka akto sang indi sibilidado ang harugon, tabugon, wahigon, ang nagahimakas nga mga pumuluyo.
Dapat mahangpan sang mga konsehal, ilabi na sang mga abogado, nga ang ila katungdanan yara sa publiko. Pamatian, pangapinan kag serbisyuhan ang pumuluyo.
Indi bato ang kasuguan. Ginpasad ina suno sa pagkinahanglan sang panahon. Mahimo man ina nga amendaran, liwaton, ukon dulaon kon wala na ina nagaserbe sa kaayuhan sang pumuluyo.
Matuod, dapat ipatuman ang kasuguan para sa tanan, bisan may masakitan ukon bisan may malapakan. Apang, kon makita sang tanan nga tuman ina ka pintas, masakit, huol kag halit sa pumuluyo, ginapangitaan man ina sang paagi agud makasibu sa kinahanglanon nga serbisyo para sa pumuluyo.
Kag ang wala nagapamangkot kag nagatungkad sa kadalumon rason sang mga nagabolante, apang gilayon nga nagahimo sang konklusyon nga sila ang ginasulsulan kag scripted ang ila aktwasyon, kabus sa paghangop, wala sang lohikal nga pang-ino-ino, kag nagalikaw sa pag-atubang sa problema nga gintuga sang ila nauna nga desisyon.
Patarasak nga sahi sang paminsaron. Nagapahala, nagapatuyang, kag kabus sa matuod nga kahulugan sang kaalam ang opisyal sang syudad nga nagapasibangud nga may nagasulsol kag scripted ang ginhimo sang mga nagabolante.
Tion na nga pasakaon sang mga opisyales sang syudad ang lebel sang ila panghimanwa gikan sa daw bata-payaon padulong sa hamtong. Gikan sa puro emosyon, padulong sa lohikal nga paminsaron. Gikan sa puro pamulitika padulong sa matuod nga pagserbisyo sa banwa.
Kon mahimo sang gobyerno nasyunal nga palawigon ang deadline sa pagbayad sang annual income tax return, ang pag-iban sa ginasukot nga buhis, ang pagpatuman sang mga exemption kag iban pa nga patakaran nga nagabatyag kag nagapamati sa pumuluyo tungod sa krisis sa langis, ngaa indi mahimo sang syudad?
Ngaa indi kahibalo maghangop ang city government? Ngaa indi makapaumod sing makadali? Ngaa indi makahibalo magbatyag sang kapigaduhon kag magbulig sa pagpiyan-piyan sa ginaantus sang pumuluyo?
Amo na gid bala kita sini ka hugot sa pagpatuman sang kasuguan? Wala bala balatyagon kag paghangop ang mga opisyales sang syudad?
Puro na lang bala inabogado nga istorya kag wala na sang balatyagon para sa masa?
Liwaton ko, ang gahum sang mga otoridad gikan sa pumuluyo. Gintugyan lang ina sa inyo agud madumala ninyo ang inyo nasakupan, indi ninyo pag-usara agud nga ihigot sa liog nila. Indi ninyo sila pagpabudlayan.
Ang inyo katungdanan, kon ngaa yara kamo sa pwesto, amo ang pagserbe sa mga kubos, sa wala sang ikasarang, sa mga mahuyang, sa pagpangapin sa mga ginadaug-daug, kag pag-alay-ay sa mga maluya magtindog.
Palihog, indi kamo malipat kon ngaa yara kamo sa posisyon, kon ngaa may gina-uyatan kamo nga poder. Para ina sa pagpangapin sa mga kubos. (bertladera@gmail.com/PN)
