[av_one_full first min_height=” vertical_alignment=” space=” custom_margin=” margin=’0px’ padding=’0px’ border=” border_color=” radius=’0px’ background_color=” src=” background_position=’top left’ background_repeat=’no-repeat’ animation=”]

[av_heading heading=’Panugdaon ni Matt | Ipa-rehab lang ang daan nga mga salakyan?’ tag=’h3′ style=’blockquote modern-quote’ size=” subheading_active=’subheading_below’ subheading_size=’15’ padding=’10’ color=” custom_font=”]
Ni Wenceslao “Matt” E. Mateo Jr.
[/av_heading]

[av_textblock size=” font_color=” color=”]
Thursday, June 8, 2017
[/av_textblock]

[av_textblock size=” font_color=” color=”]

WAAY man seguro sang bisan isa sa aton ang indi luyag nga may bag-o nga salakyan, ukon bisan magsakay lang sa public utility vehicle (PUV), bus man ukon PUJ nga pampasahero, kag magbulig sa subong nga problema sa climate change.

In fact, ang gobyerno nagtan-ay gid sang tanan nga puede mabulig sini.

Ti, ngaa ugaling may reklamo pa? In fact, ang nagligad nga two-day nationwide strike ginhiwat na gani sadtong Hunyo 5-6. Sunu sa aton obserbasyon personal sa Jaro District sadtong Hunyo 6, nangin 90% nga nagmadinalag-on ini sa Iloilo.

Laka-laka nga mga PUJ ang nagpasakop. Sang mga 10 sa aga lapit sa SM Jaro, nakita ko nga nagapamasada ang tatlo ka PUJ sa rota CPU-Iloilo City, mga apat ka salakyan sa Leganes-SM-Doctors, kag isa ka Ceres bus.

Ina, bisan gin-mando pa sang DepEd nga sigihon gid ang mga klase nga nakatalana magbukas sadtong amo man nga petsa.

Samtang madamo ang taksi kag tricycle nga naga-pick-up sang mga pasahero. Siyempre, namyesta sang maayo ang mga pampasahero nga mga tricycle, trisikad, kag mga taksi nga wala ya nag-upod sa strike.

Ugaling, sa una gani naton nga nasiling, ngaa may nationwide strike pa kon luyag ta man sang bag-o nga salakyan kag makig-ugyon sa pagbato sa climate change, nga nagdala na sa aton sang  madamo nga kalamidad katulad sang mabaskug nga bagyo, madalom nga baha, kag nagdala sang mga nagakalain-lain nga balatian kag katalagman sa aton kabuhi?

 Sang sini lang, ginproponer sang Department of Transportation and Communication (DOTC), ang pag-modernize sang mga salakyan pampasahero sa bug-os nga pungsod.

Gin-proponer sini ang pagpa-phaseout, ukon pagdula na, sang mga PUV nga 15 anyos paibabaw ang edad, kag ang pag-ilis sang makina kag gatong (fuel) nga santu sa Euro 4 standard agud malikawan ang mataas nga carbon emission nga makahalit sang kahanginan.

Gin-rekomendar man sini ang pagsaylo sa electronic nga PUV nga sa lugar mag-gamit sang petrolyo nagakuha sang enerhiya halin sa adlaw, ukon solar energy.

Maayo gid matuod ang ining plano sang gobyerno – bag-o na ang aton salakyan pampasahero; makabulig pa kita sa pagpakig-away sa climate change.

Pero, ano gid bala ang reklamo sang mga drayber kag operator sang pampubliko nga mga salakyan?

Gintudlo nila ang mga 600,000 ka mga PUV, nga 12,000 ang yara sa Western Visayas. Sunu sa sining magagmay nga PUV – luas lang seguro sa Ceres Bus nga may ikasangkol, sunu sa ila – indi sila makasarang sang pag-ilis sang ila salakyan ukon makina sa bag-o.

Siling nila nga ang bag-o karon nga mini-bus kag bisan PUJ nagabili sang sobra isa ka milyon ka pesos, nga indi masarangan baklon sang ila diutay nga sinuptan.

Siling ko anay may plano na dira ang gobyerno agud makabulig sa mga sining gagmay nga operator?

Sa nabal-an ta may pautang ang Land Bank agud ibakal sining bag-o nga mga PUV nga puede sang operator bayran sa utay-utay sa sulod sang mga pitu ka tuig, nga ila na mapanag-iyahan despues.

May pautang man ang gobyerno agud gamiton para sa Euro 4 nga gatong, kag wala ta man sang problema kay gina-producir ini sang Petron sa ila refinery sa Batangas.

Ti, ano pa ang luyag ibulig sang gobyerno para sa mga drayber kag operator?

Sunu sa Piston Panay coordinator nga si Edgar Salarda, tam-an gihapon kamahal sang pagbakal sining environment-friendly nga mga salakyan ukon bisan makina na lang. Luyag lang nila nga i-rehabilitate ang ila daan nga salakyan.

Wala nagsiling si Salarda kon pila ang gastuhon kon ipa-rehab lang ang daan nga salakyan, pero basi barato gid man ang matup-an sini kag kayang-kaya gastuhan nila nga may bulig ang gobyerno.

Maayo seguro nga iplastar gid sa DOTC sang maayo ining plano sa pag-rehab sining mga daan nga salakyan. Kag kon puede ini, ti i-rehab ta lang ini nga mga salakyan. Ano abe sa inyo DOTC kag sang mga drayber kag operator nga naga-ugyon sini?/PB

[/av_textblock]

[/av_one_full]