KON ISTORYAHAN ang numero, madamo ang nagalikaw nga magtutok tungod ang iban nasabaran man lantaw sini, ang iban indi makahangop, ang iban indi luyag maghangop.
Kon kwarta ang isipon, dayon balikid sang tanan. Pero kon ekonomiya, nagakadula ang gana.
Ini ang maathag nga realidad kon ngaa sadto pa naghambal na ako sa kakilala ko nga nagatrabaho sa ahensya sang gobyerno nga napatuhoy sa ekonomiya nga kadamuan sang mga reporter wala gana magtambong sa press conference tungod numero ang gina-istoryahan. Nagkuha gani kuno sila sang kurso nga Mass Communications para gamay ang ang math subject.
Indi man sa pagpakanubo ukon pagyaguta, kadamuan ang natak-an mag-atubang sa numero kabangdanan nga wala masyado sang may nagapokus sa business news reporting.
Malaka ang business news reporting diri sa syudad sang Iloilo kag mas luyag basahon sang mga tawo amo ang balita tuhoy sa pulitika kag mga nagakatabu sa palibot.
Ini ayhan ang rason kon ngaa wala gid masyado napatudok ang ihibalo kag kaalam tuhoy sa ekonomiya kag lakat sang negosyo?
Nahibaluan kag mabatyagan man sang magagmay nga negosyante nga puraot ang bentahanay, mahina ang negosyo kag mahal ang tanan nga balaklon bangud nagmahal ang gatong.
Kaangay nga ginabaton na lang naton ang kapalaran nga magamahal ang tanan, agwantahon ang sitwasyon tungod sa pagmahal sang krudo.
Nagapati kita sa paathag sang gobyerno nga tungod ina sa giyera sa Middle East kag sa iban pa nga bahin sang kalibutan.
Ginabaton naton ang rason, ginatulon nga wala ginaligun-ligon.
Sa subong, padayon ang pagsarurot sang balor sang aton kwarta. Ginasiling sang mga ekonomista nga pinakamahuyang nga currency ang Philippine peso sa Asya sa sini nga tuig.
Mas apektado kita tungod wala kita nagaprodukto, nagasalig kita sa pagbakal sa luwas sang pungsod nga nagakahulugan nga nagapagwa kita sang dolyar para makabakal.
Nagamahal ang presyo sang balaklon. Apang nakondisyon na ang aton pinsar nga normal ini bangud sa giyera kag pagmahal sang gatong.
Apang kon paminsaron, mahina ang diskarte sang gobyerno tungod wala niya napunggan ang bakol sa ekonomiya sang mga kabangdanan nga makatuga sang paghuyang sini.
Halos tanan apektado man sang kakulangon sang gatong, apang una kita nga daw malipong.
Wala kita sang panigana. Wala kita sang preparasyon. Lunsay kita salig sa produkto sa luwas kag wala sang diskarte kon paano mangin malig-on ang ekonomiya bisan sa ano pa man nga mga hangkat sang sitwasyon.
Binulan pa kag mabatyagan sang pumuluyo ang epekto sang problema sa ekonomiya tungod mismo ang mga negosyante nagapanghawid, nagapamugong, kag nagapangita sang paagi agud indi matam-an ang mga konsumidor.
Ang hinali nga pagpasaka sang presyo makaduso sa konsumidor palayo sa ila. Magahuyang ang benta kag maapektuhan ang dalagan sang ila negosyo.
Ang iban amat-amat ang pagsaka, daw indi mamulalungan. Ang iban madugay na nga nagsaka apang indi makareklamo ang konsumidor tungod kinahanglanon nga baklon ang produkto bisan pa nga nagsaka na ang presyo.
Sa subong, ginalinfgaw kita sang gobyerno. Madamo sang padugi kag palupok nga mga balita agud maagaw ang aton atensyon.
Apang, kon lantawon ang mga balita sa negosyo, makita naton kon paano nagatakingking ang balor sang piso kag kon paano naga-alwak pagwa sa pungsod ang mga investor.
Tuman ka luya ang stock market. Nagalikaw magrisgo ang mga negosyante tungod sa problema sa pagdumala sang pungsod. Nagasaylo sila sa iban nga pungsod kag didto nagabutang sang ila kapital.
Padayon man ang paghatag sang gobyerno sang ayuda sa mga tawo agud indi mag-alburuto. Ginabuburan ang tawo sang ayuda agud indi magpaminsar nga mag-alsa batok sa gobyerno.
Padayon ang pagmahal sang balaklon, nagadaku ang utang sang gobyerno para igasto sa ginahatag niya nga serbisyo para sa tawo.
Indi pa makabatyag ang tawo sa subong tungod ginakompormehan niya ang sitwasyon. Kaangay sang masami nga brownout nga daw nangin normal na lamang. Mareklamo sing makadali sa pagsaka sang balayran sa kuryente, apang maumpawan man sa gamay nga pakonswelo sang gobyerno.
Ang problema sa sini nga pagpatumbaya kon ang problema maglala kag wala na sang lisuan ang tawo, kon wala na sang maathag nga solusyon kag kon kabus na ang ginahatag nga rasyon.
Ulihi na kita makabatyag kon lumos na sa utang ang Pilipinas, kon pila ka pilu na ang balayran sa kuryente, kon tuman na ka taas ang presyo sang gatong, kon tuman ka nubo sang balor sang piso kag tuman ka mahal ang presyo sang mga balaklon.
Naanad kita mag-antus, ilabi na kon maagwanta pa. Apang kon maglala na, mangilo na sa pamatyag, diri na naton mahangpan ang nagtingob nga sukot sang aton kapabayaan kon ngaa wala kita nanukmat sa gobyerno samtang mas temprano.
Ulihi ang aton pagbatyag, ilabi na kon ang aton lawas daw marumpag sa kakapoy kag kabudlay sa pag atubang sa ekonomiya nga mahuyang. (bertladera@gmail.com/PN)
