[av_one_full first min_height=” vertical_alignment=” space=” custom_margin=” margin=’0px’ padding=’0px’ border=” border_color=” radius=’0px’ background_color=” src=” background_position=’top left’ background_repeat=’no-repeat’ animation=”]
[av_heading heading=’CANDIDO Ika-3 nga gua ‘ tag=’h3′ style=’blockquote modern-quote’ size=” subheading_active=’subheading_below’ subheading_size=’15’ padding=’10’ color=” custom_font=” av-medium-font-size-title=” av-small-font-size-title=” av-mini-font-size-title=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=” admin_preview_bg=”][/av_heading]
[av_textblock size=” font_color=” color=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=” admin_preview_bg=”]
Didto sa Negros, sa hacienda kon diin ako nagpabalhas kag nagpangabudlay sa pagpananum kag pagpang-utod sang tubo bilang sakada, nakilala ko si Francisco del Castillo nga taga-Isla Bantayan sa Cebu.
Mabukod nga tawo si Francisco. Maambong ang iya nawong. Sa iya panghulag, sigurado sia sa iya kaugalingon. Ang iya tingog bilog kag madalum. Ginataha sia sang iban nga mga obreros sa hacienda, kag halos wala nila natalupangdan ang masubo nga mga mata sang trabahador nga taga-Bantayan, Cebu.
Isa ka bes, ginlagas si Francisco, kag nalab-ut, sang iya kaugalingon nga binangon. Madamu nga dugo ang nag-agay, madalum ang inagihan sang binangon; naganganga ang pilas, daw baba nga gutom.
Gintinluan ko ang pilas ni Francisco kag ginpahiran sang lana nga ginpabalon sa akon ni Lola Marcosa. Samtang amon ginatulok, gilayon nga nagpali ang pilas!
Nagkiput ang baba sang pilas. Kag nagbuka ang baba ni Francisco sa tuman nga katingala. Bisan ako daw indi makapati, apang nahibaluan ko kon ano ang sarang mahimu sang mga lana ni Lola.
Nagdayaw gid si Francisco sa gahum sang lana ni Lola. Kon ano kadasig ang pagpali sang iya pilas, subong man kadasig ang paghimpit sang amon pag-abyanay. Ginpangabay niya sa akon nga tawgon ko na lang sia nga Kiko, gani ginhambal ko sa iya nga sarang man niya ako tawgon sa hayu nga Dido.
Kiko-Dido. Dido-Kiko.
Naham-ut kami sa amon tawganay. Si Kiko, Sisong ang hayu kon tawgon sang iban nga tawo. Ako naman, Didong para sa iban, apang para kay Kiko, Dido. Dido lang.
Kiko-Dido. Dido-Kiko.
“Abaw, kanami gid sining lana mo. Nagpali gilayon ang akon pilas.”
“Ti, ano abi kay daplis man lang ang pilas mo. Maayo gani kay daplis lang.”
“Hinugay ka dira. Nakita mo kon ano kadalum ang pilas kaina. Apang tan-awa bala subong, nagpali na. Manami gid ‘ya ang lana mo. Diin mo ina nakuha?”
“Si Lola Marcosa ko ang naghimu sang lana,” gintulok ko si Kiko. Sa akon pagbanta, sarang ko sia masaligan sang akon kabuhi, kag sang mga sugilanon sang akon kabuhi. Nagatulok sia sang tadlong sa akon, nagapamati. “Babaylan ang lola ko. Sampaton sia nga manugbulong kag manughilot. Sadto, sa iya nagakadto ang tanan namon nga kasilingan sa baryo; kag kon sugiron pa, ang halos bug-os nga banwa sang Malinao. Basta nagamasakit, nagakadto kay Lola Marcosa agud magpabulong. Kabangdanan nga naakig ang amon kura-paruko. Isa ka bes, may isa ka babaye nga ginsudlan sang malain nga espiritu. Ginpakonsulta sia sa duktor sa banwa apang wala man kuno sia sang masakit. Ginbendisyunan sia ni Padre Gaston apang wala man sang pagbag-o ang iya kahimtangan. Dayon, ginpatan-aw sia kay Lola. Ginpahiran lang sia sang lana ni Lola, kag nag-ayo gilayon ang babaye. Sumugod sadto, naakig na ang pari kay Lola. Ginpaandaman niya ang bug-os nga parokya nga indi kuno magpabulong kay Lola tungod manughiwit kuno si Lola. Kahimuan kuno sang diablo ang pagpamulong ni Lola. Sarang bala makabuhat sang maayo ang demonyo? Naglain gid ang amon buot kay Padre Gaston. Apang ang mga tawo, padayon man gihapon nga nagapatan-aw kay Lola Marcosa. Ako akon, nag-untat na sa pagkasakristan.”
(Ang sugilanon nga “Candido” ni Peter Solis Nery tagdaug sang Nahauna nga Padya para sa Malip-ut nga Sugilanon sang Palanca Awards sadtong 2007. Para sa iban pa nga sinulatan ni G. Nery, visitahi ang iya website: www.petersolisnery.com. Madamu gid nga salamat.)
[/av_textblock]
[/av_one_full]
