MATAM-IS ang tubig sa panabor sang lubos nga gina-uhaw. Wala sang igauyang nga panahon lamang nga makalab-ok kag sa tutunlan makapanalunton.
Kaangay ini sa mga negosyo nga nagsarado bangud sa pandemya. Liwat kag amat-amat nga nagabukas sa karon, luyag nila nga makaambit sing gamay nga kita gikan sa nagadaludo nga bumalakal.
Sang nakumpirmar sang mga negosyante paagi sa mga balita nga ang bonus sang mga empleyado sa gobyerno ang na-release na, gilayon sila nga nagpadihot agud nga makahiwat sang “sale” nga ang tuyo ma-capture ang pila ka bahin sang kwarta nga nabaton sang mga empleyado.
Lauman naton nga may magasunod pa nga mga “sale” ilabi na sa bulan sang Disyembre nga nagasibu naman sa pagpanagtag sang pribado nga mga kompaniya sang bonus para sa ila mga empleyado.
May mga sarado nga espasyo nga may nakapaskil nga may negosyo nga natalana nga magabukas. Lauman naton ang liwat nga pag-ulhot sang mga negosyo nga daw kaangay sang uhong.
Indi magpapyerdi ang tawo sa pandemya. Liwat magasugod sa puno ang mga negosyante. Liwat nga magapasimpalad agud nga mabawi ang kahul-anan nga naagom bangud sa pandemya.
Nagapati kita nga kon ano ka dalum ang pagsarurot sang negosyo, kaangay man ka taas ang iya ibutyog ukon pag-umpok.
Samtang may mga tawo lamang nga nagalagaw sa mga mall ukon nagakadto sa mga balaklan, lauman naton ang liwat nga pagbangon sang negosyo kag ang pagpagsik sang ekonomiya. Nasandig ini sa kapasidad sang pumuluyo sa paggasto paagi sa pagbakal sang produkto man ukon serbisyo.
Matalupangdan na naton ang amat-amat nga pagpadulong sang mga tawo sa mall. Nagapalaklon kag naga-avail sa ginahiwat nga “sale” ilabi na nga kadamuan sa karon nga baligyaan ang nagatan-ay sang mas barato nga mga produkto.
Bentaha para sa nakahangop sa ekonomiya. Nagabakal sila samtang manubo ang presyo ukon manubo ang demand sa produkto, Nakahibalo sila nga kon may demand na gikan sa mga konumidor, lauman na ang pagsaka sang presyo.
Matuod nga may pandemya kag nagapanghakroy ang iban nga wala sang pangita apang daw indi man mapatihan apang matuod nga may yara sang kwarta nga tinago ang iban nga mga Ilonggo rason nga may kapasidad sila nga magpamakal sa sini nga panahon bangud nakahibalo sila nga daku ang ila makinot bangud sa daku man nga diskwento sa mga ginabaligya nga produkto.
Suno sa Department of Trade and Industry, lima ka porsyento lamang sang mga negosyo sa Pilipinas ang nagapabilin nga sarado sa tunga sang COVID-19 Pandemic.
May yara sang kapin sa 1.42 million ka mga rehistrado nga negosyo sa pungsod kag 99.6 percent sa ila ang makabig nga micro, small and medium enterprises ukon MSMEs.
Sa mga nagsarado nga mga establisemyento kag MSMEs sa bug-os nga pungsod, may yara sang 38 percent sa pagtakop sang Hunyo, 9 percent sa pagtakop sang Agosto, 6 percent sa pagtakop sang Oktubre kag 5 percent sa pagtakop sang Nobyembre.
Matuod nga 95 percent na ang liwat nga nagbukas apang wala nagakahulugan nga nagaganar sila sang kaangay nga kantidad sang negosyo. Posible nga nagtahaw ukon indi makatupong ang karon nga benta sa ila mga benta sadto antes ang panahon sang pandemya. Nakahibalo ang tanan nga apektado ang retail sector, transport sector, kag tourism sector.
May yara tuod sang nagabukas nga mga negosyo apang ang tawo nagapang-alang-alang pa samtang nagabakal. Sa sini nga sitwasyon, indi pa gid makabawi ang negosyo sa pungsod kag kinahanglan pa ang pila ka tuig antes maumpawan ang negosyo kag malapawan sini ang nangin kita sadto antes pa ang pandemya.
Bangud sini, lauman na ang pagkupos sang ekonomiya bangud man sa pandemya kag pila ka bagyo nga naglabay sa pungsod nga nagtuga sang binilyon ka pesos nga balor sang kahalitan.
Apang, sa nasiling na, mabakod ang mga Filipino, mabudlay puklidon sang hangin sang pagtilaw ang iya tindog. Samtang nagawaswas ang delubyo, mas hugot ang uyat sang mga Filipino kag nagalaum nga makalampuwas sa mga pagtilaw nga makahalalit.
May mga negosyo nga nagatantyar sa sitwasyon.May nakita sila nga indi naton makita. Nagapanghanda sila agud nga makatakbil gilayon kon makalabay ang tren sang higayon.
Nagahana na ang mga negosyo sa pagbuylo. Lauman naton ang asud-asud nga pagbukas. May mga negosyo nga maga-ilis sang ila ngalan, ilabi na kon may tuhay na nga tag-iya. May nagapabilin sa ila ngalan bangud naka-establisar na.
Dapat subong pa lang, nagapreparar na ang pumuluyo, may gamay nga kapital, agud nga kon maglabay ang higayon, makatakbil gilayon bangud nahandaan na ang mangin masunod nga tikang.
Nagahana sa pagbuylo ang mga negosyo. Ang mga preparado amo lang ang makatakbil kon maglarga na ang negosyo padulong sa masanag nga palaabuton. (bertladera@gmail.com/PN)
