NAGABALIK na naman kita sa maguot nga sitwasyon sa mga dalanon sa syudad sang Iloilo. Nagapamulak sang mga salakyan, baligya, kag iban pa nga nagatuga sang sablag sa dalan. Nagapahinay ini sang lakat sang trapiko, nagapabudlay sa mga estudyante kag empleyado kag mas nagahalit sa ekonomiya sang syudad.
Nalipay na kuntani kita nga may ginhiwat nga road widening ukon ginpasangkad ang mga dalanon sang syudad agud nga mas ligwa ang pagtaris sang mga salakyan kag may lugar sa kilid ang mga nagalakat nga pumuluyo.
Manami lantawon ang road widening sa Iloilo City kag sa iya palibot nga ang tuyo amo nga mapasanyog ang kapasidad sang trapiko, mabuhinan ang kadugayon sang biyahe, kag mapasanyog ang ekonomiya.
Apang ang nagakatabu, ginhimo nga parkingan ang ginpasangkad nga dalan nga nagresulta sa pagkitid sini. Madamo man sang mga nagabaligya kag mga sablag nga nagapabudlay sa ilig sang trapiko.
Kon sadto lutakon, subong man paborable sa ila tungod sementado na ang ila ginaparkingan.
Ini ang sitwasyon nga dapat hatagan sang atensyon sang pamunuan sang syudad. Dapat indi mabuyo ang alkalde sa pagpungko sa iya opisina kag magpabugnaw. Dapat hatag siya sang tion agud libuton ang bug-os nga syudad agud nga makita ang sitwasyon kag makatugda kon ano ang angay nga himuon.
Kon kaisa, kinahanglan nga lawagon ang natungdan agud ang iya atensyon magtutok sa pagsolbar sa mga palaligban nga makapaayo sa serbisyo sang mga Ilonggo.
Ginapahanumdom naton sa Iloilo City Government nga may ginhiwat sadto nga road clearing operations ang syudad sa idalom sang Executive Order No. 010-2022 nga nagapasad liwat sang Joint Task Force agud kakason ang mga ilegal nga istruktura, ilegal nga pagparking, kag pagbaligya nga nagasablag sa pampubliko nga dalan.
Isa sa nagapanguna sa sini nga lihok ang Public Safety and Transportation Management Office (PSTMO) agud nga mapabalik ang masulhay nga ilig sang trapiko kag multahan ang mga nagalapas.
Katuyuans sang Iloilo City Road Clearing sa idalom sang EO 010-2022 amo ang pagtuman sa mga direktiba sang DILG, ilabi na sa DILG MC No. 2022-621) nga hawanan ang sidewalks, road shoulders, kag travelways sa anuman nga mga sablag.
Ginapokusan sini ang City Proper, mga mayor nga dalano, kag barangay roads, nga naga-target sa mga ilegal nga stalls nga ginabaligyaan, mga naga-parking nga tricycles, kag mga nagapanglaksam nga mga istruktura.
Mas maayo nga mangayo sang giya ang alkalde sa iya amay nga nagtukod sang task force sadtong Hulyo 2022.
Madamo na sang mga direktiba nga ginpagwa ang DILG tuhoy diri agud nga mahawanan ang mga dalan kag matinluan batok sa mga sablag nga nagatuga sang huol sa pangabuhi kag ekonomiya.
Angay lamang nga repasuhon sang Iloilo City Government ang ini nga mga direktiba kag ang mga nauna nga executive order kag pagtukod sang task force agud liwat nga mapatuman kag magiyahan ang mga punong barangay sa syudad.
Matawhay sadtong panahon ni anay Presidente Rodrigo Duterte sang iya ginmandu ang road clearing sa bug-os nga pungsod. Nagligwa ang mga dalan, wala sang mga salawayon kag mas nangin manami ang dalagan sang pangabuhi.
Sa subong, ginpalapad ang dalan apang mas nagkitid bangud sa magtimbang nga sablag kaangay ang mga salakyna nga nagaparking kag mga baligyaan nga nag-ulhot.
Isa ka ehemplo ang Barangay Cubay sa distrito sang Jaro. Sadtong may road clearing, nagtawhay ang dalan, pero subong halos makalabay ang mga salakyan tungod sa nagaparking nga pribado nga salakyan, traysikol, motorsiklo, kag mga baligya.
Kalbaryo kada adlaw para sa mga nagalabay sa sini nga dalan. Ginaagwanta ang kahinay sang dalagan sang salakyan, nagapangalihid tungod tuman ka kitid kag nagakahangawa nga may masagairan ukon masalapay nga iban.
Sa Balabago, Jaro, nagapauna-una ang mga tag-iya sang salakyan sa pagparking sa kilid sang dalan nga ang mga takop sang drainage nagakabuka na bangud indi dapat tungtungan ang salakyan apang ginahimo nila nga parkingan.
Ang mga covered gym ginahimo man nga parking area sang mga makasarang magbakal sang salakyan apang wala sang ikasarang magtigana para sa ila parkingan.
Tion na nga dapat magmandu ang alkalde sa mga punong barangay nga maghulag kag ipatuman ang direktiba sang DILG nga dapat hawanan ang mga dalan.
Kinahanglan nga magpagwa sang bag-o nga executive order nga nagapanahumdom sa pagpatuman sang road clearing sa mga dalanon, ilabi na sa mga kabarangayan, agud nga mangin masulhay ang ilig sang trapiko.
Dapat pukawon man ang nagadumala sang trapiko sa syudad nga ang problema sa trapiko yara sa dalan kag wala sa mabugnaw nga opisina nga iya ginahamtangan.
Ang paglibot sa kabarangayan, ang paglanaw sang kahimtanga, ang pag-obserbar sa palibot, kag ang pagtukib sang mga problema nga dapat solusyunan indi lang sa panahon sang eleksyon. Dapat maghatag gid sang panahon ang alkalde sa pagpanaog sa kabarangayan kag batyagon ang ila sitwasyon.
Ang paghawan sang mga dalan indi lamang panawagan, isa ini ka katungdanan nga dapat inyo ginatuman. (bertladera@gmail.com/PN)
