NAMAT-AN na naton nga ang capital sang Iloilo amo ang Iloilo City. Ang kapitolyo nahamtang sa syudad sang Iloilo, sa isa ka highly urbanized city, apang hilway ang pamulitika sa probinsya.
Sa simple nga pulong, ang pang-gobyerno sang probinsya wala nagasakop sa syudad sang Iloilo nga hilway sa iya kaugalingon nga pamalakat para sa iya nasakpan.
Apang, nangin magansal sang sini lang ang mga pagduso nga kag mga interes sang kada banwa nga luyag mangin capital sang probinsya.
Sini nga Nobyembre 2026, may mga paghimakas paagi sa pagpasar sang kasuguan nga sayluhon ang kapitolyo paggwa sa syudad sang Iloilo. Ang House Bill No. 11820 nagatuyo nga i-designar ang banwa sang Santa Barbara bilang provincial capital. Apang may mga resolution man nga ginpasar ang mga banwa sang Oton kag Cabatuan para sa sini nga katuyuan kag handom nga mangin provincial capital.
Tuyo sang mga mamalidha kag mga lokal nga konseho sang nasambit nga mga banwa nga maagtukod sang kapitolyo yara sa direkta nga nasakpan sang probinsya.
Sadtong Nobyembre 9, 2026, nag-file si Iloilo 2nd District Rep. Kathryn Joyce Gorriceta sang House Bill No. 11820 nga nagatuyo nga himuon ang Santa Barbara bilang official capital. Ginatumod sini ang Santa Barbara tungod sa iya historical status bilang “Cradle of the Revolution in the Visayas”, nangin first-class municipality nga may bag-o nga Iloilo Government Center, kag mas malapit sa airport.
Samtang, ang banwa sang Oton paagi sa ila Sangguniang Bayan naghiwat sang committee hearings sa pagpanguna ni Councilor Dell Hosillos kag suportado ni Vice Mayor Jose Niel Olivares agud maduso man nga mangin provincial capital. Ginapabugal sang Oton ang iya heritage bilang second-oldest Spanish settlement (1572) kag anay capital sang Alcaldía de Panay.
May kaangay man nga tuyo ang banwa sang Cabatuan. Ginatalakay man sang ila konseho ang kaangay nga mga tikang agud mangin provincial capital tungod sa ila lokasyon kag taglugar sang madamo nga imprastraktura pang-rehiyon.
Ginapahanugutan ang provincial board nga sayluhon ang kapitolyo paagi sa two-thirds nga boto santu sa Section 11(b) sang Local Government Code of 1991. Apang, suno sa mangin-alamon sa kasuguan, ang pag-ilis sang capital sang Iloilo kinahanglan sang pormal ang akto sang Kongreso.
Sa subong nga sitwasyon, indi angay nga talakayon ukon tandugon ang isa ka bagay nga wala man sang ginatuga nga huol ukon halit.
Nagahatag lang ini sang palaligban kag magaresulta sang pagbinahin-bahin sang mga banwa.
Gina-ukay naton ang nakaligad nga nagapahimuyong kag nangin sadsaran sang kalinong kag pagtin-ad.
Ginasindihan naton ang mitsa, indi agud maghatag sang kasanag, kundi ang iya iwag makapabulag nga indi makita ang nagakatabu nga realidad.
Ngaa aton ini nga puisan? Wala na bala sang mas maayo nga himuon para sa serbisyo kag benepisyo sang mga Ilonggo?
Mas manami siguro nga paminsaron kon paano papanaugon ang serbisyo sang kapitolyo sa ugsaran sang mga Ilonggo ilabi na sa mga malayo nga lugar. ‘
Dapat paminsaron kon paano malikawan ang duha ka oras, kag mas malawig pa, nga biyahe lamang nga makaagom sang serbisyo sa kapitolyo.
Magasto para sa pumuluyo gikan sa sidsid sang probinsya nga magkadto sa kapitolyo agud nga mangayo sang bulig. Ang iya mabaton nga bulig husto lang sa kaon kag plete sa pagkadto sa kapitolyo kag pabalik sa iya puluy-an.
Dapat solusyunan kon paano butangan sang government center nga ipahamtang sa istatehiko nga lugar didto sa Quarto ukon Quinto distrito sang probinsya agud indi maruya kag mabudlayan ang pumuluyo sa pagdangop kag pagbaton sang serbisyo ng ila kinahanglanon gikan sa probinsya.
Tun-an ang sistema kon paano mabutangan sang opisina, kon sin-o ang mangin in-charge, kag pagplastar kon sa diin kutob ang iya gahum ukon limitasyon sa kantidad kag sahi sang transaksyon.
Kon nahimo sang pribado nga sektor nga magpatindog sang mga sanga sang ila opisina sa mga malayo nga lugar nga may kaangay nga serbisyo sa ila main branch, ngaa indi mapinsaran sang kapitolyo?
Kon tag-apat ka oras ang biyahe sang pumuluyo agud makakadto sa kapitolyo, sigurado nga kaagahon pa lang nagahimos na sila agud makatemprano sa pag-abot, dapat indi sila maghulat sing malawig agud makapauli gilayon agud indi maabtan sang kadulom sa dalan.
Indi kinahanglan nga puisan kon diin nga banwa ang mangin provincial capital. Dapat paligban kon sa diin nga ibutang ang sentro sang serbisyo sang kapitolyo agud mas mahapos kag masulhay nga mabaton sang mga pumuluyo.
Napagkit na ang erensya kag maragtas sang nakaligad, angay nga maghimo sang mga bagay nga mangin dugang nga erensya kag maragtas sa patag sang serbisyo publiko.
Antes puisan kon ano nga banwa ang mangin provincial capital, dapat ipangibabaw anay ang pagpatin-ad sa pangabuhi sang mga nasakupan.
Kinahanglan sang pumuluyo ang puno nga bulugasan, indi ang topiko nga dapat puisan. (bertladera@gmail.com/PN)
