‘Mistrust’ sa Tsina ang rason nga indi dapat updan ini sa joint probe

“MISTRUST”, ukon wala sing pagsalig, sa Tsina ang daku gid nga rason sang mga kritiko sang Duterte Administration sa ila pagpamalabag sa joint probe upod sa Tsina sa natabo nga pagkabunggo sang Chinese vessel sa Filipino fishing boat nga nalugdang gid sadtong Hunyo 9 sa Reed (ukon Recto) Bank.

Labi na gid sa pagpati sang mga tripulante sang F/B Gem-Vir 1 nga hungod gid nga ginsalakay sila sang mas daku kag mabakud nga Chinese trawler, ang Yuemaobinyu 42212.

Ang malain pa gid kay ginpabay-an sining Chinese trawler nga naga-utaw-utaw sa dagat ang 22 ka crew sang F/B Gem-Vir 1 sa sulod sang mga anom ka oras nga kuntani ginkalumos pa nila kon wala ma-rescue sang isa ka Vietnamese fishing boat.

***

Ang indi pagsalig sa Tsina resulta mismo sang pila ka survey nga ginhiwat sa aton mga pumuluyo sang sini lamang agud mahibal-an ang ila sentimiento sa aton relasyon sa Tsina.

In fact, ini man ang resulta sang survey sang ASEAN Studies Center, ISEAS-Yusof Ishak Institute nga nabalhag sa “The State of Southeast Asia: 2019 Survey Report”.

Ini nga survey nagpakita nga mga 40.7 ka porsyento ang may kulang sing pagsalig (less confidence) kag 25.9 ka porsyento ang wala gid salig (no confidence) sa Tsina sa paghimo sang “right thing” sa problema sang “global peace, security, prosperity and governance”.

***

Ang ining plano nga joint probe, ukon imbestigasyon sa tunga sang Tsina kag sang Filipinas sa idalom sang Duterte Administration, ginhingyu mismo sang Tsina nga ginpasugtan naman ni Presidente Duterte agud husayon kuno ang natabo.

Ang masadya, nga indi masadya sa matuod, kay samtang ang biktima nga mga tripulante mismo gapati nga ginhungod ang pagbunggo sa ila sang Chinese trawler, ang Malakanyang wala nagapati sini samtang bisan isa lang wala nakakita sang natabo.

Ang tindug sang Malakanyang amo pa gani ang pagpasugot sa tindug sang Tsina nga ang natabo isa ka “accidental collision”.

Kwestionable nga panghuna-huna ini kay kon matuod ini ngaa gin-abandonar gid sang Chinese trawler ang 22 ka tripulante sang F/B Gem-Vir 1 samtang dapat tani nila tabangan kag i-rescue?

At least, kon indi gid man hungod, segurado bunga yadto sang ila (Yuemaobinyu 42212) “reckless imprudence” nga katulad sang nakasala nga drayber sang dyep nga nalagyo agud makalikaw nga indi mapasibangdan. Ugaling lang kay mismo ang ila Chinese Embassy ang nagtudlo sa ila.

Ginkasubo ini ni Senador Panfilo Lacson, kag nagsiling nga sa lugar pangapinan ang Filipinas sa ining isyu, bilang complainant, nangin “defense counsel” pa sang Malakanyang ang Tsina.

Nagtubong man sa sini nga pagpakamalaut ang mga kritiko sang administrasyon nga ginapangunahan ni Vice President Leni Robredo, kag sang madamo nga experts sa international law, lakip na dira si Supreme Court Senior Justice Antonio Carpio kag si retired Ombudsman Conchita Carpio-Morales.

Siling pa gani sang isa ka spokesman ni Vice President Robredo nga ang sobra nga pagpaayon kag pagpangapin sang Malakanyang sa Tsina isa ka “act of cowardice”, ukon panalaw nga wala sing basehan.

Wala kita sing dapat kulbaan sa pamahog ukon pagsalakay sang Tsina tungod sa Mutual Defense Treaty naton sa Estados Unidos, siling gani ni Lacson.

Makahatag ini sing “balance of power” nga makapugong sang ano man nga “aggression” nga himuon sang Tsina, paathag pa niya.

***

Tungod kita ang complainant sa natabo sa sulod sang aton 200-nautical mile Exclusive Economic Zone (EEZ), kita ang una dapat maghusgar kon ano ang aton himuon.

Itugot bala naton ang joint probe? Ukon kita na lang ang direkta nga magpasaka sing reklamo batok sa Chinese trawler kag sa Tsina, kag pasabton na gid lang sila sa ila kasaypanan sing nagakaigu? 

Okey man tani ang joint probe. Ugaling kon ang Tsina man lang ang magdikta sa aton kon ano ang husto nga natabo kag kon ano nga areglo ang dapat, ti tinonto ina iya. Ano kita tuta nila?

Kon amo sina, maayo na gid lang nga ipasaka naton ang aton reklamo sang insakto, kag pasabton ang Chinese trawler kag ang Tsina sing nagakabagay. ([email protected]/PN)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here