[av_textblock size=” font_color=” color=” av-desktop-hide=” av-medium-hide=” av-small-hide=” av-mini-hide=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=”]
[/av_textblock]
[av_one_full first min_height=” vertical_alignment=” space=” custom_margin=” margin=’0px’ padding=’0px’ border=” border_color=” radius=’0px’ background_color=” src=” background_position=’top left’ background_repeat=’no-repeat’ animation=”]
[av_heading heading=’PANUGDAON ‘ tag=’h3′ style=’blockquote modern-quote’ size=” subheading_active=’subheading_below’ subheading_size=’15’ padding=’10’ color=” custom_font=” av-medium-font-size-title=” av-small-font-size-title=” av-mini-font-size-title=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=” admin_preview_bg=”]
Ni Roberto ‘Bert’ Ladera
[/av_heading]
[av_textblock size=” font_color=” color=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=” admin_preview_bg=”]
MATALOM NGA TINTA
Liwat naman nga mahalaran sang bulak ang iya estatwa sa sulod sang Jaro Plaza. Ginlimpyuhan kag ginpanami agud nga mangin takus sa pag-abi-abi sa mga mabisita sa iya, sa magadumdom sa iya, sa magapasidungog sa iya nga estatwa.
Sa tagsa ka tuig nga pagdumdom sa kaadlawan ni anhing Graciano Lopez-Jaena, nabun-ag sadtong Disyembre 18, 1856 kag napatay Enero 20, 1896, kaangay lang sa gihapon nga mga tawo ang nagatambong kag nagahatag sang tinion para sa sini nga okasyon.
Wala na ini nagapanalunton sa pang-ino-ino sang mga lanubo, sang ulihi nga henerasyon, kag sang mga ginikanan nga masaku.
Mas madumduman pa nga ang ini nga adlaw wala sang klase, wala sang trabaho kag angay nga maglagaw sa mall ukon sa kaladtoan nga mga duog.
Dapat ang ginikanan mismo ang maghatag sang kaalam sa ila mga anak nga ang ini nga adlaw amo ang kaadlawan sang isa ka manunulat, rebolusyonaryo kag pungsodnon nga bagahihan gikan diri sa Iloilo kag nabantugan sa iya pamantalaaan nga “La Solidaridad” kag sa iya sinulatan nga “Fray Butod.”
Kontani mangin inspirasyon man sang mga kabataan kag ipatudok sang mga ginikanan ang naagom nga kadalag-an ni Lopez-Jaena apisar sang puraot nga ginsugoran sang ila pagpangabuhi kon sa diin ang iya iloy nga si Maria Jacoba Jaena isa ka mananahi ukon sastre samtang ang iya amay nga si Placido Lopez ang manugkay-o sang kon ano lamang.
Apisar sang kapigaduhon, nag-ukod sa pagtuon si Lopez-Jaena. Ginpadala sia sang iya ginikanan sa kay Fray Francisco Jayme nga sadto nagatudlo sa Colegio Provincial de Jaro. Natalupangdan ang iya kaalam kag maayo maghambal.
Nagtuon sia sang Teolohiya kag Pilosopiya sa seminaryo sang San Vicente sadtong 1870. Apisar nga supak ang iya iloy, handum ni Lopez-Jaena nga mangin doktor kag sa ulihi nagsugot ang iya ginikanan kag gintilawan niya nga magsulod sa Universidad de Santo Tomas apang napaslawan sia. Nagserbe sia nga apprentice sang mga doktor sa San Juan de Dios. Apisar nga wala pa nakatapos sang pagtuon, naubos ang inuggasto sang iya ginikanan rason nga napilitan nga magpauli sa Iloilo kag gingamit ang iya gamay nga nahibaluan sa pagbulong sa mga baryo nga yara sa palibot.
Iya nasaksihan ang pag-abusar, pagpamigos kag katonto sang mga frayle sa mga tawo. Sadtong 1874 sa edad nga 18 anyos, ginsulat niya ag ‘Fray Butod’ ukon prayle nga buy-onan nga dalok kag mahiligon sa mga babaye.
Naakig ang mga prayle sa iya, nakabaton sia sang mga pamahog nga pagapatyon rason nga nagpalagyo sia padulong sa España.
Ginlunsar sa Barcelona ang pamantalaan nga “La Solodaridad” sadtong Pebrero 15, 1889 nga nabantogan sang lubos kag gingamit niya ang pagsulat agud nga ipakig-away ang makatawo kag makatarungan nga kinamatarong sang mga Pilipino sa idalom sang gobyerno sang Katsila.
Napatay si Lopez-Jaena sa balatian nga tuberculosis sa edad nga 39 sa Barcelona, Espanya.
Isa ka special non-working holiday ang ini nga adlaw sa tagsa ka tuig sa syudad kag probinsya sang Iloilo santu sa Republic Act No. 6155
Kita ang nahilway kag karon nagalaray bangod sa bulig ni Lopez-Jaena kag sa iya matalom nga tinta./PB
[/av_textblock]
[/av_one_full]
