[av_one_full first min_height=” vertical_alignment=” space=” custom_margin=” margin=’0px’ padding=’0px’ border=” border_color=” radius=’0px’ background_color=” src=” background_position=’top left’ background_repeat=’no-repeat’ animation=”]
[av_heading heading=’Panugdaon ni Matt’ tag=’h3′ style=’blockquote modern-quote’ size=” subheading_active=’subheading_below’ subheading_size=’15’ padding=’10’ color=” custom_font=”]
Ni Wenceslao “Matt” E. Mateo Jr.
[/av_heading]
[av_textblock size=” font_color=” color=”]
Ang pag-suicide sang mga kabataan
GINA-selebrar naton sa sining bulan sang Setyembre ang World Suicide Prevention Day.
Sa aton subong ma-problema nga kalibutan, importante gid nga tagaan ta, labi na gid naton nga mga ginikanan nga may linghod pa nga kabataan, sing nagakaigu nga pagtalupangod ang ining selebrasyon.
Ang World Health Organization, sa updated report sini sining 2017, nagpahibalo nga mga 800,000 ka tawo sa kalibutan ang nagakalamatay kada tuig tungod sang suicide ukon paghikog, kag madamo sini ang halin sa Pilipinas.
Sadtong hearing sang Committee onYouth ni Senador Joel Villanueva sang nagligad lang nga Nobyembre 2017, nahibal-an nga 46 ka porsyento sang tanan nga nag-suicide halin sadtong 2010 sa Pilipinas naghalin sa mga linghod.
Sunu sa iya, 30 ka porsyento sang nag-suicide halin sa edad nga 20 tubtub 35 anyos, samtang ang nabilin nga 16 ka porsyento naga-edad sang 10 anyos tubtub 19.
Ang malain ugaling nga balita, siling niya, amo nga samtang mas manubo ang kaso sang suicide diri sa aton pungsod i-kumparar sa aton katupad nga mga nasyon, ang kaso sang suicide sa Pilipinas madasig ang pagsaka sini sa subong.
Sunu sa Philippine Psychiatric Association, ang kaso sang suicide diri sa aton yara na sa pinakataas nga level sa edad 15 anyos tubtub 24.
Madamo na gani sang kaso nga suicide sa mga naga-edad 10 anyos, sunu sa report sang National Poison Management and Control Center sang Philippine General Hospital.
Sa pagpaathag nanday Dr. Chiles kag Dr. Strosahl sa ila libro nga Clinical Manual for Assessment and Treatment of Suicidal Patients, “ang pagpamensar angot sa suicide sa masami nagakatabo kon ang isa ka tawo nawad-an na sang solusyon sa iya problema…”
Sa aton gani eksperyensa sa problema sang mga kabataan sa aton komunidad, ang paghikog nagasugod sa depression, ukon tuman nga kasubo ukon pagka-helpless sang isa ka tawo, bunga sang madalom nga problem sa pamilya, paghigugma man, ukon importante nga relasyon sa mga abyan.
Sang sini lang gani, ang isa ka bata naghikog sang indi na niya maagwanta ang “bullying” sang pila niya ka mga klasmit.
Makatulublag na ini nga report sang padayon nga pagsaka sang kaso sang paghikog sa aton pungsod, nga kinahanglan na aksyunan.
“Dapat may bastante kita nga healthcare kag support systems sa eskwelahan kag sa komunidad agud malikawan ang suicide sang mga kabataan,” sunu kay Senador Villanueva.
Nalangkag siya ugaling sa paghibalo nga sa mga 490 ka psychiatrists sa pungsod, 35 lang ang child psychiatrists.
Tungod sini, ang senador nag-file sang Senate Bill No.1163 agud ipasar ang Youth Suicide Prevention Act nga nagatukud sang Youth Suicide Prevention Coordinating Council agud matagaan sing husto nga pagtalupangod ining problema sang paghikog sa pungsod.
Ginapasangkad sining Senate Bill 1163 ang edukasyon sa mental health kag suicide prevention. Nakita man niya ang pagka-kinahanglan sang pagdugang sang budget sa research kag medical support.
Ginapatukod man sining iya hagna ang isa ka 24/7 national hotline agud mapunggan ang paghikog.
-0-0-0-
Importante gid sa aton nga mga ginikanan nga may ideya kita pirme sa hulag sang aton kabataan, kag kon may suspetsa na kita nga daw may malain na sila nga plano ukon negatibo na ang ila panimuot, unahan na naton sila nga ma-sugilanon agud madespanta ang ano man nga malain nila nga hingyo sa ila kaugalingon.
Ang isa ka amay nabuligan niya ang iya anak malikaw sa pag-suicide sa masami niya nga paglaygay sang ka-importante sang “will to live”, ukon handom nga mabuhi bisan sa ano man nga circmstancia sa pangabuhi kag problema.
Ang magpakita sang hayag nga paghigugma, ukon maayo nga pagtamod, sa mga kabataan kag ang paghangop kag pag-suporta sa ila sa bisan ano kabug-at nila nga sayop, makabulig gid agud indi sila mawad-an sing paglaum kag mapalayo sa malain nga handom sa paghikog.
In fact, importante gid nga yara kita pirme sa tion nga kinahanglanon nila kita kag wala gina-balewala ang ano man nila nga problema, mamag-an man ukon mabug-at. #
[/av_textblock]
[/av_one_full]
