KON INDI pagkutkuton, indi gid matungkad kon ano ang nagapanagil-ot sa idalom, kon may ginalikom, ukon ginalikupan sang lay-on.
Kaangay ini sang mga proyekto nga ginpatuman kag ginapatuman sang syudad sang Iloilo. Dapat man nga id-iron ang mga proyekto nga ipatuman sa palaabuton agud nga mahibaluan kon may kaangay nga kahimtangan sa natabu sa mga proyekto nga napun-an sang kontrobersiya kag ginpakamalaut sang pumuluyo.
Tion na nga ang konseho sang syudad, paagi sa mga masupog kag nagapakita sang ila agrot nga mga konsehal, magpanindugan para sa ila gina-adbokasiya nga “transparency and accountability”.
Kon kahibalo magtingob ang mga kadampig sang alkalde sa pagpanawagan nga dapat ilakip sa gina-imbestigaran sang Independent Commission for Infrastructure ukon ICI ang mga flood control project sa syudad sang Iloilo, dapat kahibalo man sila magpanawagan nga dapat repasuhon ukon i-review ang tanan nga mga kontrata sang mga proyekto nga ginapatuman, ginpatuman kag igapatuman sang syudad sang Iloilo.
Maathag nga ehemplo ang duha ka kontrobersyal nga proyekto nga ginpatuman sang syudad – ang waiting shed sa Katilingban, Molo kag ang pagpa-atop sang overpass sa San Rafael, Mandurriao.
Indi malipat ang mayoriya sa City Council nga may kaugalingon nga direksyon kag desisynon ang ICI. Naimbestigaran na ang tanan. Madugay na sila nagpanawagan kag napadulungan na sang mga natungdan nga ahensya sang gobyerno ang mga proyekto. Naaktuhan na antes pa sila magwangal.
Apang, sa bahin sang mga proyekto sang syudad, ginwangalan antes nag-akto ang City Engineering Office.
Kon wala sila namungol sa reklamo sang mga pumuluyo, indi sila maghulag kag magtuad kon ano ang matuod. Gikan sa balor sadto nga P798,525.47, ang waiting shed nagabalor na lang sang P586,653.37 ukon may diperensya nga P211,872.10, suno sa ICEO.
Ang pagpa-atop sang overpass sa diversion road sakop sang Barangay San Rafael, Mandurriao District ginbantala nga nagabalor sang P4.1 million pero subong nagkupos sa kapin P2.8 million na lamang.
Ang pagkupos sang balor sang proyekto patimaan nga may korapsyon suno kay Msgr. Meliton Oso, ang convenor sang “Kahublagan Kontra Korapsyon.”
Kon wala ginwaswasan sang pumuluyo nga naga-ulikid sa kaban sang syudad, daku nga kahul-anan ang natuga kag uyang sa kwarta nga para kuntani sa iban pa serbisyo nga maagom sang mga pigado.
Kon natabu ini sa duha ka mga proyekto, ayhan madamo pa sang iban nga mga proyekto ang may kaangay sini nga sitwasyon nga likom sa aton ihibalo. Dapat nga mausisa kag mahibaluan kon husto ang ila pagpresyo kag kon bentaha para sa pumuluyo.
Isa pa sa proyekto nga madugay na nga natapos ang 21 million pesos access road sa tunga sang Barangay Balabago sa distrito sang Jaro kag Barangay Banuyao sa distrito sang La Paz.
Tubtob subong nakakandado pa ang ganhaan sang dalan bisan pa nga gin-anunsyo na sang alkalde sa iya social media account sadtong August 4, 2025, nga nahuman na ang pagkay-o sang access road nga balor masobra P21 million.
Nagpa-obra kita ang dalan nga milyunes ang balor apang indi maagyan sang pumuluyo?
Sin-o lang ang makagamit sa sina nga dalan? Ginpaobra ina para kay sin-o?
Ang tuyo sang access road amo nga mangin alternative road agud makalikaw sa problema sa guot sang trapiko.
Kon ang access road isa ka public road, ngaa may gate kag ngaa nakakandado?
Kon nahadlok ang mga taga-subdivision nga agyan sang iban nga tawo ang ila lugar, kuntani wala ginhimo nga public road ang private road.
Nagahulat ang pumuluyo sa sabat sang syudad.
Ini ang mga kabangdanan kon ngaa dapat repasuhon ang mga kontrata sang mga proyekto nga ginpatuman, ginapatuman kag igapatuman agud nga makita sang pumuluyo kon para sa ila bentaha ang mga ginagastuhan sang ila mga buhis.
Ini nga mga bagay ang dapat ginatrabaho sang mga mayoriya nga konsehal sa syudad. Diri dapat nagawaldati si Sarabia agud nga magpati ang mga Ilonggo nga ang iya ginangasal para sa kawsa sang banwa.
Unahon kuntani sang syudad limpyo ang iya ugsaran, silhigan ang mga sagbot-pinsar nga mga alipores, kag trapuhan ang tap-ing sa guya paagi sa pagpang-espiho sa fountain sa plaza sang Molo, imbis nga magsige ka pamantay sa iban.
Kon manurasok ang imo kamot paagi sa pagtudlo sa iban, lantawa, ang tatlo ka tudlo sang imo mismo kamot nagatudlo sa imo.
Kasulum-od na sang inyo istilo. Basa na ang papel ninyo. Magtrabaho kamo para sa syudad, indi magpainto para sa kawsa sang iban. Iwigit ka man lang nga daw trapo kon higko ka na kag indi na gid mapuslan.
Liwaton ko, dapat usisaon ang mga proyekto sa syudad. Dapat mag-akto ang pumuluyo kon nagaduda sa mga proyekto, ipanawagan ang pagrepaso sa mga kontrata agud matumod kon may proyekto nga naglapaw sa nagakaangay nga presyo. (bertladera@gmail.com/PN)
