NATANDUG gid ang aton balatyagon sa natabo sa isa ka lola sa Metro Manila nga ang lote ginsarhan sang kasilingan, sa diin wala na gid maagyan si lola pagwa kag pasulod sa iya puluy-an.
Natabo ini sang nagpatindug ang ining kasilingan sang kudal nga semento angot gid sa nabilin nga dulonan (boundary) sang lote ni lola, nga nalikupan na nga daan sang iban nga mga lote nga pulos man may mga kudal.
In other words, sa pagpakudal sang lote sang sining kasilingan, na-trap na si lola sa iya lote sa diin indi na siya makagwa kag makasulod.
Ining lote sang kasilingan isa sang mga lote nga gin-award sang National Housing Autority (NHA), nga daw bulag nga bibe sa ila pang-award sang lote nga wala nagahatag ligwa sa tupad nga mga lote.
Tungod sini, ang pobre nga lola, nga wala ginsiling kon sin-o ang iya kaupod sa pagpuyo sa ining iya lote, napilitan nga mangita medyos kon paano siya makagwa kag makasulod sa iya puluy-an dira sa iya lote, samtang daw nagapabungol-bungol lang ang iya kasilingan.
Kay wala man lang sing may nangisug magreklamo para sa iya, ang asthmahon kag nagalampayod na nga lola napilitan sa pagtaklas na gid lang sa nagabalabag nga pader (mga walo ka tapak seguro ang taas) agud makagwa kag makasulod sa iya puluy-an.
Sus, maluoy ka matuod kay lola kon makita mo ini siya nga nagataklas sa pader pakadto sa iya lote kag puluy-an nga daw kuring nga wala sing kuko, nga kon kis-a nagaduludapyos sa iya pagtaklas.
Maayo lang kay may kon sin-o nga nakahutik sa isa ka TV brodkaster sang problema sang tigulang nga maabtik nag-aksyon. Sa bulig sini nahusayan gid man ang problema ni lola nga matagaan ini sing alagyan.
Wala lang kita kahibalo kon paano natagaan sing alagyan si lola pagwa kag pasulod sa iya lote kag puluy-an. Apang nagahilibion gid ini sa pagpasalamat sa brodkaster nga nabuligan siya sini nga matagaan sing alagyan.
Tani man lang ang tanan nga mga lote diri may pampabuliko nga right-of-way sa diin ang kada panimalay makagwa kag makasulod sing hilway sa ila mga puluy-an.
Indi kay nagapahari-hari lang ang iban sa pagpatuman sang ila luyag nga wala sing konsiderasyon sa ila kasilingan! Kag tungod man gani ini sa daw lipong nga bangros nga pagpang-award sang lote sang NHA sa ini nga lugar!
***
Sa aton Konstitusyon, nagakilala kita sa kagamhanan sang Diyos, ang nagaisahanon nga tag-iya sang tanan sa kalibutan.
Tungod sini, ang kinamatarong naton nga mga tawo amo gid lang ang bilang“steward”, ukon tulugyanan lang kag manugtatap sang propiedad sang Diyos.
Tungod man sini, kag sa wala pinilian nga kaalwan sang Diyos nga tag-iya sang tanan diri sa kalibutan, may obligasyon kita sa aton mga kasilingan para sa ila man masulhay kag wala sablag nga pagsinalayo sa kon diin man may kinamatarong sila magpuyo.
Ang aton Konstitusyon (1987 Constitution), nga gin-aprubahan sang Constitutional Convention kag ginpatuman ni anay President Cory Aquino, nagakilala man gani sining obligasyon naton sa Diyos sa ginasugo sini nga “common good”.
Ang Section 6, Article XII nagasiling: “The use of property bears a social function and all economic economic agents shall contribute to the common good.”
Kag tungod ang pribado nga paghimakas (private intiative) ang nagapanguna nga economic activity sa aton Demokrasya, ang estado indi dapat magpasilabot (interfere), luas lang kon ang kaayuhan na sang pumuluyo – indibidwal man ukon katilingban – ang masablagan na sing wala nagakabagay.
In fact, indi naman kinahanglan mag-interfere ang estado, kon kita mismo nga mga pumuluyo nagakilala sining aton obligasyon sa “common good” nga ang Diyos mismo luyag matabo.
Indi ta pag-itugot nga ang aton harianon kag indi Diyosnon nga batasan ang madominar sa aton. Dapat nakamuklat na kita sa mga leksyon nga gintudlo sa aton sang kasaysayan.
Katulad sang French Revoluton sang 1789, ang natabo sa Rusya, sa Tsina, sa Inglatera, kag sadtong mapiguson nga rehimen ni Marcos, sa diin ang kahakog sa poder kag manggad nagpaibwal sang rebolusyon sang mga kubos kag pigos batok sa mga nagagahum sa sosyedad. (w_mateojr@yahoo.com/PN)
