SAMTANG ginapaabot naton ang “Very Strong” ukon Super El Niño, ang aton experyensya kag sang iban man nga mga pungsod gapaandam man liwat sa aton sang pagpanghalit nga matuga sini.
Expectedly, maka-cause ini sang malapnagon kag severe flooding, binulan nga drought kag masingki (extreme) nga kainiton sa madamo nga mga lugar sa kalibutan nga magaresulta sa crop failures, food shortages kag bisan tagulutom (famine), kag pag-iwat sang kinahanglanon nga tubig.
Subong man sang temporaryo ukon permanente gid nga pag-dislocar sang populasyon, pagkalamatay sang kasapatan, ang pagtuhaw sang wildfires, mga bagyo, outbreak sang mga balatian, economic disruption kag possible nga pagginamo (civil unrest) tungod sang pagpamingot sang mga gutom kag gaproblema nga mga pumuluyo.
Maka-trigger man ini sang unusual nga pagbaylo-baylo sang klima kag weather patterns, labi na gid sa Pacific Ocean kon diin ang pagsingki sang kainiton sang sea surface temperature (SST) nagasugod sa Equatorial Pacific kag mangalapkap sa bug-os nga Pacific Ocean kag pati na sa Atlantic Ocean. Lakip na ang mga landlocked nga mga pungsod nga malab-ot man sang napainit sini nga hangin.
Maka-expect man kita diri sang sea level rise sa mga baybayon tungod ang dugang sang kainit sang El Niño makapahabok (expand) sang dagat kag magpataas sang sea level. Gina-forecast gani sa California, U.S.A. ang pagtaas sang sea level sa mga isa ka tapak sa coasts sini.
***
Gina-forecast ang El Niño sang NOAA, European Centre of Medium-Range Weather Forecasts, kag sang Australia Bureau of Meteorology nga posible mangin “the strongest ever (ini) recorded in history”. Ginatawag na gani sang iban ini nga Godzilla El Niño.
However, indi pareho ang igu sang Super El Niño sini sa nagakalain-lain nga mga lugar sa kalibutan. Mas iguon sini ang mga lugar pa-sidlangan (East Pacific) labi na gid ang southern United States kag mga pungsod sa Latin (South) America kon diin gauyong ang mas mainit nga sea surface, kag kun diin nagpabatyag na ini sang Mayo 2026 pa.
Samtang ang Southeast Asia, lakip ang Filipinas, magapabilin nga “cooler” nga may “less thunderstorm activity” kag indi mas maulanon. Although mas may “higher chances of drought” nga makaigu sang water supply kag agricultura.
***
Sa Filipinas, sunu sa Pag-asa, ang El Niño 2026-2027 nagsugod develop halin sa duha ka mahina (weak) nga La Niña events nga ginbilin sang Strong 2023-2024 El Niño tubtub sa una nga binulan sang 2026. Kag ugaling nag-transition sa Neutral El Niño phase sang Marso 2026 kag dayon sa Moderate El Niño sang Hunyo tubtub Agosto 2026.
Amat-amat ini nagbaskug pa gid sugod sining bulan sang Septyembre 2026, sunu sa NOAA, kag nangin isa na ka Super El Niño sang Septyembre 14, 2026, nga may dugang na nga init nga 2oC+ halin sa average temperature sang SST sa 3.4 Region sang Equatorial Pacific. Madasig ini nga nagkamang sa kabug-usan sang Pacific Ocean tabuk sa International Date Line tubtub sa Asia kag Africa.
Sang Septyembre 15, 2026 naglab-ot na gani ang SST sa 3-3.5oC above normal tubtub sa pag-forecast na sang Pag-asa sang Super E Niño sang Oktubre tubtub Disyembre 2026 kag magapadayon pa tubtub sa Pebrero 2027.
***
Sa Filipinas, sunu sa UN Food & Agriculture Organization (FAO), may 12 ka recorded droughts sa pungsod halin sadtong 1968, nga naga-igu sa pungsod sa bal-ot nga 3 tubtub 7 ka tuig, luas pa sa mga bagyo kag flooding nga gaigu man sa pungsod.
Tungod sang aton experyensya sa Super El Niño sang 2015-2016 kag sang Strong El Niño 2023-2024, ang Pag-asa gapanugyan na sang bagay nga pagpangaman batok sa extreme heat nga posible maglab-ot sa 45-50oC, kag mga problema nga matuga sini nga na-mensyonar naton sa ibabaw.
***
Ano naman ang mahimo naton sa tion sining Super El Niño?
Well, ang gihapon nga pagpangaman batok sa extreme heat, mga bagyo, pagbinaha kag kon diin nga evacuation center makadangop kag maayudan sing bulig. Ang pagkinot sa paggamit sang tubig. Ang pag-amlig batok sa mga pamalatian nga sa masami dala sang malain nga panahon.
Kag ang na-improved nga mga Mitigation kag Adaptation measures nga mahimo sng gobyerno kag naton man nga mga pumuluyo.
Makapasalamat man kita sang mabulig sang Calinog Dam nga sang sini lang nagsugod na patubig sa mga kaumhan sa Iloilo kag nagdugang sa pagpatayon sang kinahanglang nga tubig sang mga pumuluyo labi na gid sa padayon nga tag-init.
Daku ini nga bulig batok sa drought tungod sang kakulang sang ulan upod sa mga tuburan, nagatayon pa nga mga suba kag kasubong nga water provider, nga ma-expect naton sa sulod sang pila ka inulan sa mga lugar nga masami may pagmala sang duta.
Kag tani mas maabtik kag mas equipped better ang aton mga ahensya sa gobyerno sa paghatag sang bulig sa tion sang kalamidad kag agud makabangon liwat ang aton mga pumuluyo sing nagakaigu./PN
