DAPAT talupangdon ang mga barangay sa mga banwa nga mangin prayoridad nga takdan sang libre nga Wireless Fidelity ukon Wi-Fi agud mas mabatyagan sang pumuluyo ang handom kag tuyo sang gobyerno paagi sa Department of Information and Communications Technology ukon DICT.
Sa karon nga panahon, mas nakita ang kaimportante sang supisyente nga signal sang internet sa mga lugar nga yara sa palibot sang mga banwa kon sa diin may yara sang signal sang internet.
Kinahanglan sang mga estudyante nga nagatuon paagi sa online learning ang libre kag supisyente nga wifi agud matigayon nila ang ila mga hilikuton sa pagtuon.
Ginapabugal sang DICT nga ang ila Free Wireless Fidelity ukon Wi-Fi for All program ang available na sa 6,723 ka mga site sa bug-os nga pungsod kag padayon nga madugangan sa masunod nga tatlo katuig.
Suno sa DICT, ang Free Wi-Fi for All sites gintakod sa 1,021 ka mga banwa kag syudad sa 80 ka mga probinsya, lakip ang Metro Manila.
Target nilanga maka-rollout sang kabug-usan nga 10,069 ka live sites tubtub sa pagtakop sang tuig kag tuyo nga makatukod sang tubtub 100,000 ka Wi-Fi access sites pag-abot sang tuig 2023.
Sa karon, ang programa nakatukod na sang libre nga Wi-Fi sites sa 138 ka public libraries, 1018 public schools, 967 State Universities/Colleges, kag Technical Education and Skills Development Authority (TESDA) institutions.
Diri sa probinsya sang Iloilo, ginpahayag ni Provincial Officer, Engr. Theodore Hernando sang DICT-Iloilo nga may kabug-usan nga 189 ka hotspots nga natukod nga ginalakipan sang 68 ka State Universities/Colleges, 75 ka Local Government Unit kag 46 ka mga public hospitals.
Ginpabugal pa sini nga mas labaw ang probinsya sang Iloilo sa iban nga mga probinsya sa kadamuon sang napasad nga libre nga Wi-Fi kag sa pagtuman sa Republic Act 10929 ukon ang “Free Internet Access in Public Places Act.”
Apang, husto ang punto ni Vice Governor Christine “Tingting’ Garin sadtong ginhiwat ang Committee Hearing sang Committee on Education nga nagtalupangpod sa estado sang pagtuon sang mga estudyante, nga halos kada banwa ukon munisipyo ang may yara na sang internet nga natakod rason nga dapat mas iprayoridad ang mga barangay nga wala sang internet.
Matuod, kon paminsaron naton ang mga kolehiyo kag mga unibersidad ang may kapabilidad sa pagpatakod sang internet rason nga ang libre nga wi-fi dapat didto ipahamtang sa mga lugar nga wala sang internet.
Kaangay sang masanag nga suga, dapat didto ini ibutang sa mga madulom nga lugar kag indi sa mga lugar nga may supisyente na nga kasanag. Ini ang palaanggiran naton bangud dapat nga mabuligan kag maserbisyuhan ang mga yara sa malayo nga barangay.
Dapat nga himakasan na sang gobyerno ang paglinya sang fiber optic kag iban pa nga kinahanglanon agud may madasig kag masaligan nga internet signal nga maagom ang mga pumuluyo.
Daku nga kantidad pa ang kaunon sang proyekto agud matigayon ang ini nga handom sang tanan, ang libre, madasig kag masaligan nga internet signal.
Kinahanglan man nga mag-ugyon ang mga local government unit sa pagpatigayon agud nga mangin madali ang pagtindog sang mga cell sites sang mga telecommunications company. Sa sini nga paagi, lauman nga ang mga wala sang signal nag lugar ang malab-utan na kon may nagatindog na nga cell site.
Kahibalo kita nga nabudlayan man ang DICT sa paghatag katumanan sa handom nga libre nga wi-fi kon wala sang pasilidad ukon kagamitan. Nagakadapat man nga magpakig-angot sila sa mga kompaniya agud nga mahatag sa tawo ang ginapasalig nga libre nga wi-fi.
Mabudlay ihatag ang libre nga wi-fi kon wala sang internet signal. Dapat may yara gid sang internet signal ang isa ka lugar agud nga matigayon ang handom nga free wi-fi para sa tanan.
Nagpangabay man ang DICT nga hangpon sila bangud naatrasar man ang pagpatuman sang proyekto bangud sa pandemya.
Wala kita nagadali ukon nagaapura sa ila, ang importante nga mapahanumdom naton sila kag makita nila kon ano ang dapat iprayoridad nga mga lugar.
Kon matigayon ang free wi-fi sa mga barangay nga yara malapit sa mga banwa, mas bentaha para sa mga nagabutho bangud indi na sila kinahanglan pa nga magdulhog gid sa banwa lamang nga magagamit sang internet.
Kinahanglan ang pagbuyluganay sa tunga sang mga telco kag mga LGU paagi sa pagpaninuha sang DICT nga matukod ang mga cell site agud may lauman nga signal ang internet ang mga lugar nga malayo sa banwa.
Daku ang mabulig sini, ilabi na sa panahon sang emerhensya bangud mas madali ang komunikasyon sa kada isa.
Ang libre nga wi-fi sa barangay indi lamang makabulig sa mga estudyante sa ila pagtuon, kundi para man sa komunikasyon sang tanan.(bertladera@gmail.com/PN)
