IMPORTANTE sa karon nga ma-monitor naton ang kainiton (Heat Index) sa aton palibut, labi na gid kay gakusog nga gakusog pa ang El Niño. In fact, halin sadtong Hunyo 2026 pa, sunu sa Pag-asa, tubtub nag-develop na ini sa “Super” nga kategoriya sugod Nobyembre tubtub Disyembre 2026 kag ugaling mag-peak sa Enero 2027.
***
Ang Heat Index, sunu sa pag-monitor sang DOST-Pag-asa, nagatumod sa kainiton nga mabatyagan sang lawas sang tawo (apparent temperature) nga bunga sang pag-upod sang atmospheric (air) temperature kag sang relative humidity (air moisture) nga gadala sang kagin-ut sa palibut.
***
Ang daku ta nga kabalaka diri amo ang pagpati sang mga weather scientist nga ang subong nga Super El Niño amo na ang “strongest ever in recorded history”.
Kag, tungod man sini, dapat lang nga mas maamligon gid kita sa pag-atubang sini.
***
Pagkatapos sadtong pagpanghalit sang bagyo kag pagbinaha nga dala sang Habagat sa nagliligad nga mga binulan tubtub Septyembre 2026, ginaatubang na naton karon ang Super El Niño sugod sining bulan nga Nobyembre 2026, nga makatuga sang Tagtuyot (Drought), Dry Spell kag Dry Condition, nga nagakatabo na gani subong sa pila ka lugar sa pungsod.
Ang Drought gatumod sa pagmala sang duta tungod sang pagnubo sang normal rainfall (tag-ululan) sa 60% pataas sa sulod sang 3-5 consecutive months sa pila ka lugar. Ang Dry Spell gatuga sang pagnubo sang rainfall sa 21%-60% tubtub tatlo (3) ka bulan sa pila man ka mga lugar. Samtang ang Dry Condition gatumod sa duha (2) ka bulan nga below normal nga rainfall elsewhere.
Syempre, sa sining problema sang kaiwat sang tubig (scarcity of water) halin sa paghina sang pag-inulan, apektado man sini ang natipon naton nga tubig sa mga reservoir, katulad sang Angat Dam nga naga-provide tubig sa Metro Manila, for public use. Kag ang aton masalod nga ulan halin sa atop ukon diin pa nga makuhaan sang tubig, katulad sang bubon kag nagatubod pa nga tuburan sa palibut, nga matipon naton sa isa ka drum kag iban pa nga suludlan sang tubig nga magamit naton sa aton panimalay.
Sa amo ina nga kahimtangan, kinahanglan gid man nga may mahimo na kita nga nagakaigu.
Katulad sang pagpanubo sang alokasyon for public use agud ma-akomodar gihapon ang tanan, samtang ginapanugyan sa tanan ang mas efficient kag responsible nga paggamit sang tubig. Subong man sa aton farm work kag food production sa kaumhan. Sa kinahanglanon sang nagakalain-lain nga mga industriya. Sa nagakalain-lain nga paggamit sa panimalay. Kag kon sa ano pa nga pagkinahanglan sang tubig sang mga tawo nga indi kita mawad-an sini for life’s sake kag agud mapadayon ang aton pagpangabuhi nga gatindug gihapon.
Well, ginahimo na ini sang gobyerno kag sang kada panimalay, kag kon may mahimo pa kita amo na lang ang pag-amlig batok sa risgo nga madulot sang El Niño sa aton ikaayong lawas sunu sa panugyan sang aton health officials.
Ining mga risgo galakip sang heat exhaustion, stress, madamo nga pamalatian nga dala sini, kag ang kabudlayan sa aton pagpadayon sang pagpangita sang kabuhian.
Tungod sini, importante nga makahibalo gid kita kon ano na ang lakat sang kainiton sa aton palibut agud makaakto kita sing bagay kag nagakaigu.
***
Yari ang Heat Index nga na-monitor sang Pag-asa, as of October 26, 2026 pa lang:
HIGH TO LOW (BY REGIONS)
Tungod sa prediction sang Pag-asa nga ining Super El Niño maga-arangkada gid sa binulan sang Nobyembre 2026 tubtub sa una nga binulan sang 2027, ma-expect naton ang pagtaas (anomaly) sang surface sea temperature (SST) sa Region 3.4 (Eastern kag Central) sang equatorial Pacific halin 0.5oC above normal sa una nga hugnat sang El Niño tubtub pataas.
|
# 1 |
Name Region III |
PeakoC 34.9°C |
Range 33.9–35.9°C |
Pag-asa Level Extreme Caution |
Peak Day Oct. 27 | ||
|
2 |
Region II |
34.5°C |
34.0–35.0°C |
Extreme Caution |
Oct. 26 | ||
|
3 |
NCR |
34.1°C |
33.0–35.2°C |
Extreme Caution |
Oct. 30 | ||
|
4. |
Region VII |
34.0°C |
33.5–34.5°C |
Extreme Caution |
Oct. 29 | ||
|
5 |
Region IV-B |
33.9°C |
32.9–35.0°C |
Extreme Caution |
Oct. 28 | ||
|
6 |
BARMM |
33.5°C |
33.2–33.9°C |
Extreme Caution |
Oct. 29 | ||
|
7 |
Region VIII |
33.4°C |
32.6–34.2°C |
Extreme Caution |
Oct. 29 | ||
|
8 |
Region XI |
32.7°C |
30.1–35.2°C |
Caution |
Oct. 29 | ||
|
9 |
Region XII |
32.6°C |
31.5–33.8°C |
Caution |
Oct. 29 | ||
|
10 |
Region V |
31.4°C |
31.0–31.8°C |
Caution |
Oct. 27 | ||
|
11 |
Region I |
31.2°C |
28.2–34.1°C |
Caution |
Oct. 27 | ||
|
12 |
Region XIII |
30.7°C |
29.7–31.6°C |
Caution |
Oct. 29 | ||
|
13 |
Region IV-A |
30.6°C |
29.6–31.5°C |
Caution |
Oct. 26 | ||
|
14 |
Region IX |
30.6°C |
29.8–31.5°C |
Caution |
Oct. 29 | ||
|
15 |
Region VI |
30.4°C |
29.3–31.5°C |
Caution |
Oct. 29 | ||
|
16 |
NIR |
29.0°C |
28.7–29.4°C |
Caution |
Oct. 27 | ||
|
17 |
Region X |
26.3°C |
23.7–28.9°C |
Safe |
Oct. 29 | ||
|
18 |
CAR |
24.6°C |
23.7–25.5°C |
Safe |
Nov. 4 |
Nga posible tubtub 2.8 oC above normal at its peak, nga mas mataas pa sa nagluntad nga Super el Niño sang 2015-16, nga nag-igu man sa Filipinas, nga sadto ang pinakabaskug sa sulod sang nagligad nga apat ka dekada sa kusog sini nga 2.6 oC above normal.
Amlig gid kay posible pa magsaka ang Heat Index sa sobra 52oC (Extreme Danger) sa tantiya sang Pag-asa sa pila ka lugar. GANI, MAGHANDA KAG MAG-AMLIG GID TUBTUB MAGPUAS INI!/PN
