
KON NAGALAGAW ka sa mga dalagku nga mall sa syudad sang Iloilo kag katupad nga mga banwa sa probinsya sang Iloilo, makita mo nga ang tupad sang mga mall amo ang bag-o nga mga unibersidad kag may mga condominium unit.
Pila sa aton ang makadumdom nga sadtong naga-eskwela pa kita sa elementarya, malayo ang eskwelahan sa aton puluy-an, ginabatas naton ang init kag ulan, agud nga maka-eskwela. Makita naton sadto nga kon panahon sang pagsulod sa klase daw mga subay ang mga estudyante nga naga-idas sa dalan pasulod sa eskkwelahan kag kaangay nga sitwasyon kon tion na nga magpauli.
Sang nag-hayskol na, may naglakat sa gihapon apang kalabanan, nagasakay sa traysikol ukon sa jeep tungod kalabanan sang mga eskwelahan yara sa sentro ukon sa banwa.
Pag-abot sa panahon sang kolehiyon, kalabanan sang mga yara sa banwa nagapadulong sa syudad agud mag-eskwela. Kinahanglanon na sang daku nga badyet para sa plete ukon bayad sa arkila sa boarding house.
Maayo na lamang nga may mga campus ang mga kolehiyo sa pila ka mga banwa agud indi mabudlayan ang mga estudyante sa pag-eskwela kag makamenos sa gasto ang ginikanan.
Apang tungod sa kadamo sang mga estudyante, mas hugot nga kompetisyon nga makasulod sa kolehiyo, nangin mabudlay para sa iban nga mga estudyante nga makaplastar kag makuha ang ila luyag nga kurso.
Tuman ka damo sang eskwelahan sa syudad kag probinsya sang Iloilo. Apang tuman pa gid ka damo sang mga estudyante nga nagabutho. Madamo kita sang napatubas kag ginakilala ang kalidad sang edukasyon sa Iloilo. Ini ang rason kon ngaa madamo sang mga estudyante gikan sa iban nga probinsya ang nagapadulong diri agud mag-eskwela.
Nabatian ko man nga indi Ilonggo apang nakatenir diri sa Iloilo nga mas barato apang mas matawhay kag kalidad ang pangabuhi diri sa aton ikumparar sa Manila kag iban nga lugar.
Tungod kilala ang Iloilo sa edukasyon, madamo sang bag-o nga mga unibersidad ang nagatindog diri karon.
Apang, isa sa talalupangdon diri amo ang ginaplastaran sang mga bag-o nga unibersidad. Yara sila sa tupad sang mga mall kag condominium unit.
Indi lipod sa aton nga may magagmay nga eskwelahan nga nagarenta sang lugar sa sulod sang mall apang ang mga dalagku nga unibersidad yara sa tupad sang mall.
Nagsugod ang moderno nga konsepto sa pagtingob sang eskwelahan sa shopping center kag high-rise residences sadtong 1960skag 1970s kag nakabuylo sa bug-os nga kalibutan.Nag-umpisa ini sa Pilipinas sadtong 1990s kag 2000s.
Mas nauna ini sa Metro Manila kag iban nga lugar. Subong, amat-amat na naton nga makita ini sa Iloilo.
Kon lantawon naton ang sitwasyon, ang mga estudyante gikan sa probinsya nga nagabugtaw aga pa, nagapanghimos na alas 4:00 ukon alas 5:00 sang aga para makaabot sa eskwelahan nga indi atrasado. May mga estudyante nga natuyo pa samtang nagabiyahe sang 30 minutos tubtob isa ka oras.
Nagatemprano sila agud indi maguot sa trapiko samtang nagapasulod sa mga terminal sa syudad.
Nakita ini sang mga ginikanan nga may ikasarang. Naluoy sila sa ila kabataan nga aga pa nagahimos. Makapoy para sa ila.
Diri nagtuhaw ang pagkinahanglan nga magkuha sang condo unit sa syudad agud nga diri matenir ang kabataan samtang sila ang naga-eskwela. Condo unit nga mas malapit sa eskwelahan kag indi boarding house nga kinahanglan pa magsakay sa jeep kag mag-agwanta sa kaguot sang trapiko sa dalan.
Mangin tuhay na ang sitwasyon nga aton masalapuan sa palaabuton tungod ang mga makasarang mag-eskwela sa prestihiyoso nga unibersidad, makasarang man magbakal sang condo unit nga yara sa tupad sang eskwelahan. Mangin mahapos para sa estudyante ang pagsolbar sang iya kinahanglanon kag mangin matawhay ang pagtuon.
Kon ano man ang kinahanglanon sang estudyante, yara lang sa tupad nya ang mall kon a diin siya makabakal kag gilayon siya nga makapahuny-hunay tungod sa tupad lang ang iya ginateniran.
Kahibalo man ang mga developer sang sini nga mga proyekto nga madamo sang mga seafarer kag may sarang nga mga propesyunal sa Iloilo. May kapasidad sila nga magbakal sang condo unit kag makapa-eskwela sang ila kabataan sa pribado nga buluthuan.
Ang pamilya nga makasarang makapili kon mas diin kombenyente ang ila bata. Ang mga negosyante nagatan-ay sang mas kombenyente nga paagi sa pagtuon kag pagsinarayo.
Samtang, ang wala sang ikasarang magakomporme sa sitwasyon kag padayon nga agwantahon ang ila kahimtangan.
Ang pagtululupad sang mall, condo unit, kag unibersidad isa ka tan-ay para sa kasulhay sa mga makasarang sa pagbakal sang komportable kag kombenyente nga pagpa-eskwela sa ila kabataan.
Indi na kita matingala kon madamo pa nga buluthuan ang magatindog sa luyo sang mga mall kag high-rise residences.
Ang may kapasidad nga magpa-eskwela sang ila mga estudyante sa mga pribado nga unibersidad, may kapasidad man nga magbakal sang condo unit para sa kombenyente kag komportable nga pag-agom sang edukasyon.
Ang pag-igsister sang tuman ka guot nga trapiko magabunga sang pagtuhaw sang bag-o nga mga edipisyo nga magasolusyon sa problema sa transportasyon. (bertladera@gmail.com/PN)






