MADASIG na ang pag-abot sang mga bakuna kag ang pagpangbakuna batok sa COVID-19 sa pungsod.
Gani ginapaabot man sang mga otoridad ang madale na nga pag-angkon naton sang “herd immunity” sa ini nga balatian sa madamo na nga mga lugar diri.
Sa siyudad sang Iloilo, may mga 50% na ang fully vaccinated, samtang sige ang pag-abot man sang mga bakuna halin sa nagakalain-lain nga sources.
In fact, tungod sa padayon nga pag-abot sang mga bakuna, gin-share na gani ni Mayor Treñas ang pila sini sa pila ka banwa, samtang sige man ang pagpangbakuna diri sa siyudad. Una na dira sa Metro Iloilo sunod ang pila pa ka banwa sang Iloilo nga nangayo gid sini.
***
Ang “immunity”, sa wala pa makahibalo, nagatumod sa ikasarang sang lawas sang tawo sa paglutos ukon pagsagang sang pang-atake sang mga mikrobyo nga nagadulot sang balatian, katulad sang mga bacteria kag ang virus nga nagatuga sang COVID-19.
“Herd ommunity” ang tawag sini kon nagatumod na ini sa “immunity” sang kadam-an, nga, in effect, naga-provide man sang proteksyon sa mga wala, ukon may mahina, sang “immunity”.
Sunu sa mga health expert, ining “herd immunity” batok sa COVID-19 maangkon sang at least mga 60-70% sang populasyon.
Sa nahibal-an ta man, 80% ang “herd immunity” ang madulot sang anti-rabies vaccine kag mga 90% sa measles.
***
Ang pag-develop sang “immunity” mayor nga trabaho sang mga antibodies (warrior cells) nga yara na kag ma-produce pa dugang sa sulod sang lawas sang tawo agud awayon ang nagaatake nga mga mikrobyo.
Makabulig man dira ang iban, katulad sang mga T-cells (white blood cells), ang “immunity” nga na-develop sang nag-alayo sa balatian, kag bisan pa ang “cross-reactive protective immunity” nga na-develop sa pagpakig-away sa “similar diseases”.
Ugaling kon indi na makasarang ang ining immune responses sa pagtapna ukon pagsagang sang mga mikrobyo, gina-rekomendar na ang bakuna (vaccine), katulad sang ginapatigayon sa karon batok sa COVID-19 sa bug-os nga kalibutan.
Ining bakuna sa karon ang ginasaligan na agud malab-ut ang “herd iImmunity” para sa madasig nga pagbalik na naton sa normal nga pangabuhi.
***
Sadto, sugod sang pag-igu sang COVID-19 sa kalibutan sadtong una nga bahin sang 2020 nga wala pa ang bakuna, “mild” kag “moderate” lang ang igu sini sa mga 95% sang mga pumuluyo, kag malaka lang ang may “severe” kag “critical” cases.
In other words, ang igu sini sa tawo katulad lang sang ordinaryo nga trangkaso nga pwede marisguhan kag indi gawa kahadlukan sang may mabakud sing ikaayong lawas.
Ugaling lang kay ining COVID-19 may pinasahe nga kadasig sing pagpanglaton nga sobra-sobra sangsa iban nga “respiratory diseases”, katulad gani sang trangkaso.
Tungod sini, daku nga perhwisyo ini sa pangabuhi. In fact, tungod sa kadasig sang pagpanglaton sini, kon pabay-an lang, ma-overwhelm sini ang aton mga protective healthcare activities.
In fact, ang una ta nga eksperyensya nagapakita sang pagsulobra sang mga pasyente sa mga ospital kag sang kinahanglan ma-quarantine kag ma-isolate.
Wala man sing segurado pa nga mga bulong batok sa mga “severe” kag critical” cases. Sa masami, ang ginahimo lang amo ang pagpatahaw sang mga sintoma tubtub magpuas kag pag-suporta sang ila pag-ginhawa paagi sa mga ventilators.
Wala man ang aton mga health expert sing mapasalig kon san-o mag-untat ang pagpang-atake sang COVID-19 tungod bag-o lang ini nga balatian.
Kon may pagpasalig man, tungod may bakuna na, ina lang ang ihibalo nga makaangkon ang nabakunahan sing mga 3-6 ka bulan nga “immunity”. Pagkatapos sina kinahanglan na ang mga “booster shot” kon bagay na ipatuman.
***
Tungod sini, importante nga masunod gid naton ang bagay nga “herd protection”, ukon ang pagpaseguro nga mapabilin ang aton “herd iImmunity” paagi sa paglikaw nga ma-infect kag maka-infect, kag sa liwat nga infection (breakthrough infection) sang mga bakunado.
Mahimo naton ini paagi sa padayon nga pagtuman sang mga pumuluyo sang health protocols – sang mga bakunado man kag indi; ang pagpasanyog sang “infection control” sa mga balantayan nga mga lugar; pagpasanyog man sang healthcare, labi na gid sa kaso sang mga “severe” kag “critical” cases; kag indi gid pagpasayang-sayang tubtub ma-lift na ang mga “restrictions”.
In fact, mas importante ang pagtutok sa karon sa “herd protection” tungod mas madamo na ang mga tawo ang yara sa gwa kag mas exposed sa infection./PN
